Traserĉu tiun blogon

2013-01-31

Amikeca rigardo al la lupoj

Posted by  Anton Oberndorfer to Esperanta Retradio

Tiun ĉi sonartikoon verkis kaj produktis Andreo Bach el Gdynia en Pollando

Amikeca_rigardo_al_la_lupoj.mp3Listen on Posterous
Lupo1

Ĉu kiam vi estis infanoj, iu provis timigi vin per ekzemplo de tiu aŭ alia besto, kies bildo en via imagokapablo kreskis al multe pli granda dimensio ol ĝi estis efektive? En mia kazo temis pri lupo, kiun mi tiam ankoraŭ neniam vidis, sed oni rakontis al mi, ke ĝi estadas en la arbaro kaj estas multe pli danĝera ol la hundo. Iu alia timigis min, por ke mi ne venu al malluma kelo, ĉar tie estas lupoj kaj ili povas min vori. Bonŝance miaj gepatroj trankviligis min, ke la besto ne aperas en tia arbaro, kiu kreskas proksime de mia domo, do ĝi ne povas viziti nian kelon. Tamen kiam mi estis en nia arbaro, kelkfoje revenadis al mia infana kapo la dubo, ĉu ie tie hazarde..., vi ŝajne divenas, kion mi timetis.

La kartvela bestoesploristo Jason Badridze demandita, kiun li preferas - homon aŭ lupon, respondis, ke la bestoj estas puraj, ne scipovas trompi kaj vivas laŭ klaraj principoj havantaj la plej altan biologian sencon. Ili ĉiukaze estas sinceraj, eĉ tiam, kiam ili intencas kapti sian viktimon. En la naturo ekzistas neskribita regulo, laŭ kiu rabobesto atakas, kaj ĝia kapto gardas sian sekurecon. Neallasebla estas pritaksado de bestoj laŭ nia vidpunkto, ĉar ili estas nek kruelaj nek malrelativaj. Ili ne posedas sian dekalogon, sed perfekte kongruas al la cetero de la naturo. Kaj kontraŭe al la homo ili nenion detruas.

La esploristo diras, ke la plej grava en la vivo de la lupoj estas ĉasado. Li havis la okazon pasigi kun ili longan tempon. Ili vivas en gregoj, kaj kaptinte grandan cervon, ili ne devas serĉi manĝaĵon dum kelkaj tagoj. Sed kiam ilia viktimo estas negranda kapreolo, ili devas denove komenci labori jam post kelkaj horoj. La ĉasadon la lupoj lernas jam ekde sia malgrandeco. Lupidoj ne posedas instinkton, kaj devas ellerni, kio estas ilia manĝo. La ĉasado estas komplika pensprocedo kaj ĉiu grego havas sian taktikon kaj strategion, planante embuskon kaj disdonante al si rolojn laŭ siaj scipovoj kaj ne laŭ hierarkiloko. Dum ĉasadoj ili interkompreniĝas sen vortoj sed tutsimple per ekrigardo en la okulojn de siaj kungreganoj.

Alia metodo de la interkompreniĝado de la lupoj, krom kompreneble ilia hurlado, estas telepatio. Jason Badridze rimarkis ĉi tiun kapablon dum eksperimento, kadre de kiu li instruis al unu besto difinitan konduton, kio postulis plurajn ripetojn. Sed estis strange, ke en la ĉeesto de tiu ĉi instruita besto, la alia kapablis fari la saman agon kelkoble pli rapide. Li do suspektas, ke la scio kiel solvi la taskon devis esti transdonita al la laŭvica ulo ŝajne telepatie, ĉar ultra- kaj infrasonregistriloj elmontris neniun komunikadon inter ili tiutempe. Anstataŭ tio la hurlado de la lupoj, estas ilia denaska scipovo, tamen plurajn sonojn ili lernas nur dum sia plua vivo kreante kvazaŭ dialektojn. Pro tio lupo el Kartvelio ne komprenos tiun el Kanado. Ankoraŭ pli interesa estas tio, ke la esploristo elpensis specialan sonon similan al hurlado, kiun lia grego ellernis imiti volante manĝi.

Li ankaŭ asertas, ke la lupoj pensas. Ili ne nur aperceptas kaŭzefikajn ligojn, sed ankaŭ rilatas sin al la akiritaj spertoj, por solvi novajn taskojn. La esploristo rimarkis, ke apenaŭ 4-monataj lupidoj kapablas kalkuli al sep kaj eĉ multobligi. Ili lernas tion ĉi rekonante sian teritorion. Ili vidas - tie ĉi kuŝas tri ŝtonetoj, kaj tie kvar arbobranĉetoj. Ili rimarkas ankaŭ, kiam la nombro ŝanĝiĝas.

La emocia vivo de la bestoj principe ne estas alia ol la nia. Ili estas tre sentemaj kaj zorgemaj. Ekzemple kiam Badridze, kiun lupoj akceptis ano de sia grego, iufoje estis kontuziita, unu lupo estanta lia amiko vidante, ke la homo ne povas akompani la gregon, alkuris kaj vomis ĉe li viandon. Tiamaniere lupoj prinutras ankaŭ siajn idojn kaj maljunajn individuojn. Ili kapablas maldigesti parton de viando en sia stomako kiel rezervon. La lupoj de Badridze scipovis eĉ riski sian vivon por savi lin de granda urso. Kiam li kriis pro timego, la tuta grego ĵetis sin kontraŭ la danĝeran beston, kiu finfine retiriĝis. Vi devas scii, ke en la lupa hierarkio la urso okupas lokon tuj post la homo; kontraŭ tiu lasta ili ne defendas eĉ siajn idojn, ĉar la afero laŭ ili estas entute malvenka.
Kaj fine kiam forpasas maljuna gregano kutime akompanas tion ĝema, traiga hurlado kaj dum kelkaj tagoj neniu besto vizitas ĝian sidejon.

Je la demando, kial la interrilatoj de la homo kaj lupo tiel malboniĝis, li respondas, ke ĉio ŝanĝiĝis, kiam la homo komencis bredi brutaron. La lupo, kiu foje gustumos la viandon de ŝafo, neniam revenos al la arbaro. Kvankam la esploristo instruis siajn lupojn, ke ili ne proksimiĝu al la homaj setlejoj, tamen grandskale ne eblas malkutimigi la bestojn ĉasi ekster la arbaro kaj tiukaze oni ilin bedaŭrinde depafas.

Jason Badridze fine konfesas, ke dediĉinte sian tutan vivon al la lupoj, li verdire ne malkovris ilian misteron, ĉar en la loko de unu breĉo, kiun li plenigis per sia scio, tuj poste aperadis laŭvicaj demandoj. Mi menciu, ke en Pollando vivas ĉ. 600 lupoj kaj speciala fondaĵo okupiĝas pri ilia protekto, sed tio ĉi estas la temo por aparta sonartikolo.

Ĉu kiam vi estis infanoj, iu provis timigi vin per ekzemplo de tiu aŭ alia besto, kies bildo en via imagokapablo kreskis al multe pli granda dimensio ol ĝi estis efektive? En mia kazo temis pri lupo, kiun mi tiam ankoraŭ neniam vidis, sed oni rakontis al mi, ke ĝi estadas en la arbaro kaj estas multe pli danĝera ol la hundo. Iu alia timigis min, por ke mi ne venu al malluma kelo, ĉar tie estas lupoj kaj ili povas min vori. Bonŝance miaj gepatroj trankviligis min, ke la besto ne aperas en tia arbaro, kiu kreskas proksime de mia domo, do ĝi ne povas viziti nian kelon. Tamen kiam mi estis en nia arbaro, kelkfoje revenadis al mia infana kapo la dubo, ĉu ie tie hazarde..., vi ŝajne divenas, kion mi timetis.

La kartvela bestoesploristo Jason Badridze demandita, kiun li preferas - homon aŭ lupon, respondis, ke la bestoj estas puraj, ne scipovas trompi kaj vivas laŭ klaraj principoj havantaj la plej altan biologian sencon. Ili ĉiukaze estas sinceraj, eĉ tiam, kiam ili intencas kapti sian viktimon. En la naturo ekzistas neskribita regulo, laŭ kiu rabobesto atakas, kaj ĝia kapto gardas sian sekurecon. Neallasebla estas pritaksado de bestoj laŭ nia vidpunkto, ĉar ili estas nek kruelaj nek malrelativaj. Ili ne posedas sian dekalogon, sed perfekte kongruas al la cetero de la naturo. Kaj kontraŭe al la homo ili nenion detruas.

La esploristo diras, ke la plej grava en la vivo de la lupoj estas ĉasado. Li havis la okazon pasigi kun ili longan tempon. Ili vivas en gregoj, kaj kaptinte grandan cervon, ili ne devas serĉi manĝaĵon dum kelkaj tagoj. Sed kiam ilia viktimo estas negranda kapreolo, ili devas denove komenci labori jam post kelkaj horoj. La ĉasadon la lupoj lernas jam ekde sia malgrandeco. Lupidoj ne posedas instinkton, kaj devas ellerni, kio estas ilia manĝo. La ĉasado estas komplika pensprocedo kaj ĉiu grego havas sian taktikon kaj strategion, planante embuskon kaj disdonante al si rolojn laŭ siaj scipovoj kaj ne laŭ hierarkiloko. Dum ĉasadoj ili interkompreniĝas sen vortoj sed tutsimple per ekrigardo en la okulojn de siaj kungreganoj.

Alia metodo de la interkompreniĝado de la lupoj, krom kompreneble ilia hurlado, estas telepatio. Jason Badridze rimarkis ĉi tiun kapablon dum eksperimento, kadre de kiu li instruis al unu besto difinitan konduton, kio postulis plurajn ripetojn. Sed estis strange, ke en la ĉeesto de tiu ĉi instruita besto, la alia kapablis fari la saman agon kelkoble pli rapide. Li do suspektas, ke la scio kiel solvi la taskon devis esti transdonita al la laŭvica ulo ŝajne telepatie, ĉar ultra- kaj infrasonregistriloj elmontris neniun komunikadon inter ili tiutempe. Anstataŭ tio la hurlado de la lupoj, estas ilia denaska scipovo, tamen plurajn sonojn ili lernas nur dum sia plua vivo kreante kvazaŭ dialektojn. Pro tio lupo el Kartvelio ne komprenos tiun el Kanado. Ankoraŭ pli interesa estas tio, ke la esploristo elpensis specialan sonon similan al hurlado, kiun lia grego ellernis imiti volante manĝi.

Li ankaŭ asertas, ke la lupoj pensas. Ili ne nur aperceptas kaŭzefikajn ligojn, sed ankaŭ rilatas sin al la akiritaj spertoj, por solvi novajn taskojn. La esploristo rimarkis, ke apenaŭ 4-monataj lupidoj kapablas kalkuli al sep kaj eĉ multobligi. Ili lernas tion ĉi rekonante sian teritorion. Ili vidas - tie ĉi kuŝas tri ŝtonetoj, kaj tie kvar arbobranĉetoj. Ili rimarkas ankaŭ, kiam la nombro ŝanĝiĝas.

La emocia vivo de la bestoj principe ne estas alia ol la nia. Ili estas tre sentemaj kaj zorgemaj. Ekzemple kiam Badridze, kiun lupoj akceptis ano de sia grego, iufoje estis kontuziita, unu lupo estanta lia amiko vidante, ke la homo ne povas akompani la gregon, alkuris kaj vomis ĉe li viandon. Tiamaniere lupoj prinutras ankaŭ siajn idojn kaj maljunajn individuojn. Ili kapablas maldigesti parton de viando en sia stomako kiel rezervon. La lupoj de Badridze scipovis eĉ riski sian vivon por savi lin de granda urso. Kiam li kriis pro timego, la tuta grego ĵetis sin kontraŭ la danĝeran beston, kiu finfine retiriĝis. Vi devas scii, ke en la lupa hierarkio la urso okupas lokon tuj post la homo; kontraŭ tiu lasta ili ne defendas eĉ siajn idojn, ĉar la afero laŭ ili estas entute malvenka.
Kaj fine kiam forpasas maljuna gregano kutime akompanas tion ĝema, traiga hurlado kaj dum kelkaj tagoj neniu besto vizitas ĝian sidejon.

Je la demando, kial la interrilatoj de la homo kaj lupo tiel malboniĝis, li respondas, ke ĉio ŝanĝiĝis, kiam la homo komencis bredi brutaron. La lupo, kiu foje gustumos la viandon de ŝafo, neniam revenos al la arbaro. Kvankam la esploristo instruis siajn lupojn, ke ili ne proksimiĝu al la homaj setlejoj, tamen grandskale ne eblas malkutimigi la bestojn ĉasi ekster la arbaro kaj tiukaze oni ilin bedaŭrinde depafas.

Jason Badridze fine konfesas, ke dediĉinte sian tutan vivon al la lupoj, li verdire ne malkovris ilian misteron, ĉar en la loko de unu breĉo, kiun li plenigis per sia scio, tuj poste aperadis laŭvicaj demandoj. Mi menciu, ke en Pollando vivas ĉ. 600 lupoj kaj speciala fondaĵo okupiĝas pri ilia protekto, sed tio ĉi estas la temo por aparta sonartikolo.

Ĉu kiam vi estis infanoj, iu provis timigi vin per ekzemplo de tiu aŭ alia besto, kies bildo en via imagokapablo kreskis al multe pli granda dimensio ol ĝi estis efektive? En mia kazo temis pri lupo, kiun mi tiam ankoraŭ neniam vidis, sed oni rakontis al mi, ke ĝi estadas en la arbaro kaj estas multe pli danĝera ol la hundo. Iu alia timigis min, por ke mi ne venu al malluma kelo, ĉar tie estas lupoj kaj ili povas min vori. Bonŝance miaj gepatroj trankviligis min, ke la besto ne aperas en tia arbaro, kiu kreskas proksime de mia domo, do ĝi ne povas viziti nian kelon. Tamen kiam mi estis en nia arbaro, kelkfoje revenadis al mia infana kapo la dubo, ĉu ie tie hazarde..., vi ŝajne divenas, kion mi timetis.

La kartvela bestoesploristo Jason Badridze demandita, kiun li preferas - homon aŭ lupon, respondis, ke la bestoj estas puraj, ne scipovas trompi kaj vivas laŭ klaraj principoj havantaj la plej altan biologian sencon. Ili ĉiukaze estas sinceraj, eĉ tiam, kiam ili intencas kapti sian viktimon. En la naturo ekzistas neskribita regulo, laŭ kiu rabobesto atakas, kaj ĝia kapto gardas sian sekurecon. Neallasebla estas pritaksado de bestoj laŭ nia vidpunkto, ĉar ili estas nek kruelaj nek malrelativaj. Ili ne posedas sian dekalogon, sed perfekte kongruas al la cetero de la naturo. Kaj kontraŭe al la homo ili nenion detruas.

La esploristo diras, ke la plej grava en la vivo de la lupoj estas ĉasado. Li havis la okazon pasigi kun ili longan tempon. Ili vivas en gregoj, kaj kaptinte grandan cervon, ili ne devas serĉi manĝaĵon dum kelkaj tagoj. Sed kiam ilia viktimo estas negranda kapreolo, ili devas denove komenci labori jam post kelkaj horoj. La ĉasadon la lupoj lernas jam ekde sia malgrandeco. Lupidoj ne posedas instinkton, kaj devas ellerni, kio estas ilia manĝo. La ĉasado estas komplika pensprocedo kaj ĉiu grego havas sian taktikon kaj strategion, planante embuskon kaj disdonante al si rolojn laŭ siaj scipovoj kaj ne laŭ hierarkiloko. Dum ĉasadoj ili interkompreniĝas sen vortoj sed tutsimple per ekrigardo en la okulojn de siaj kungreganoj.

Alia metodo de la interkompreniĝado de la lupoj, krom kompreneble ilia hurlado, estas telepatio. Jason Badridze rimarkis ĉi tiun kapablon dum eksperimento, kadre de kiu li instruis al unu besto difinitan konduton, kio postulis plurajn ripetojn. Sed estis strange, ke en la ĉeesto de tiu ĉi instruita besto, la alia kapablis fari la saman agon kelkoble pli rapide. Li do suspektas, ke la scio kiel solvi la taskon devis esti transdonita al la laŭvica ulo ŝajne telepatie, ĉar ultra- kaj infrasonregistriloj elmontris neniun komunikadon inter ili tiutempe. Anstataŭ tio la hurlado de la lupoj, estas ilia denaska scipovo, tamen plurajn sonojn ili lernas nur dum sia plua vivo kreante kvazaŭ dialektojn. Pro tio lupo el Kartvelio ne komprenos tiun el Kanado. Ankoraŭ pli interesa estas tio, ke la esploristo elpensis specialan sonon similan al hurlado, kiun lia grego ellernis imiti volante manĝi.

Li ankaŭ asertas, ke la lupoj pensas. Ili ne nur aperceptas kaŭzefikajn ligojn, sed ankaŭ rilatas sin al la akiritaj spertoj, por solvi novajn taskojn. La esploristo rimarkis, ke apenaŭ 4-monataj lupidoj kapablas kalkuli al sep kaj eĉ multobligi. Ili lernas tion ĉi rekonante sian teritorion. Ili vidas - tie ĉi kuŝas tri ŝtonetoj, kaj tie kvar arbobranĉetoj. Ili rimarkas ankaŭ, kiam la nombro ŝanĝiĝas.

La emocia vivo de la bestoj principe ne estas alia ol la nia. Ili estas tre sentemaj kaj zorgemaj. Ekzemple kiam Badridze, kiun lupoj akceptis ano de sia grego, iufoje estis kontuziita, unu lupo estanta lia amiko vidante, ke la homo ne povas akompani la gregon, alkuris kaj vomis ĉe li viandon. Tiamaniere lupoj prinutras ankaŭ siajn idojn kaj maljunajn individuojn. Ili kapablas maldigesti parton de viando en sia stomako kiel rezervon. La lupoj de Badridze scipovis eĉ riski sian vivon por savi lin de granda urso. Kiam li kriis pro timego, la tuta grego ĵetis sin kontraŭ la danĝeran beston, kiu finfine retiriĝis. Vi devas scii, ke en la lupa hierarkio la urso okupas lokon tuj post la homo; kontraŭ tiu lasta ili ne defendas eĉ siajn idojn, ĉar la afero laŭ ili estas entute malvenka.
Kaj fine kiam forpasas maljuna gregano kutime akompanas tion ĝema, traiga hurlado kaj dum kelkaj tagoj neniu besto vizitas ĝian sidejon.

Je la demando, kial la interrilatoj de la homo kaj lupo tiel malboniĝis, li respondas, ke ĉio ŝanĝiĝis, kiam la homo komencis bredi brutaron. La lupo, kiu foje gustumos la viandon de ŝafo, neniam revenos al la arbaro. Kvankam la esploristo instruis siajn lupojn, ke ili ne proksimiĝu al la homaj setlejoj, tamen grandskale ne eblas malkutimigi la bestojn ĉasi ekster la arbaro kaj tiukaze oni ilin bedaŭrinde depafas.

Jason Badridze fine konfesas, ke dediĉinte sian tutan vivon al la lupoj, li verdire ne malkovris ilian misteron, ĉar en la loko de unu breĉo, kiun li plenigis per sia scio, tuj poste aperadis laŭvicaj demandoj. Mi menciu, ke en Pollando vivas ĉ. 600 lupoj kaj speciala fondaĵo okupiĝas pri ilia protekto, sed tio ĉi estas la temo por aparta sonartikolo.

--

.... Esperanto, mia lingvo, minha língua!

Esperanto@Brazilo - http://esperanto.brazilo.org

Klaĉoj kaj populareco - Kontakto 2012:6 en la reto


"Grandaj mensoj diskutas ideojn; mezaj mensoj diskutas eventojn, malgrandaj mensoj diskutas personojn." Tiu frazo de Eleanor Roosevelt enkondukas nian nunan ĉeftemon: Klaĉoj kaj privateco. Nu! Ili ja ne ekzistas unu sen la alia. Ni nur valorigas privatecon, ĉar ni vivas en mondo plena je sekretoj.

Nia intervjua rubriko estas daŭrigo de la pasinta numero, kun la dua parto de la intervjuo kun Peter Baláž, antaŭ nelonge elektita de la revuo Ondo de Esperanto, kiel la Esperantisto de la jaro 2012 (cetere la plej juna).

Vi povas ankaŭ legi en tiu ĉi numero, artikolon pri la fama ĵus forpasinta brazila arkiteto Oscar Niemeyer. El Ĉinio venas raporto pri privata teatrejo, kiu fariĝis fama ĉefe danke al la simpla stilo de sia posedanto, kiu cetere estas dentisto laŭ profesio. En la rubriko NKD (Nekredeble), vi trovos ses objektojn kiuj ja strange similas al Darth Vader! Plue, en la nuna eldono troviĝas ankaŭ facillingva rakonto, disko-recenzo de la trobadoro Patric, poezio de juna verkisto kaj niaj konstantaj rubrikoj – La Blaga Blogo, Tiel la Mondo kaj TEJO-Tutmonde.

Jen informa, bunta kaj amuza numero. Ĉu plaĉis al vi aŭ ne, vi rajtas klaĉi pri ĝi! =)

La elŝutado eblas nur por abonantoj. Por elŝuti ĝin vi devas iri al la paĝo http://reto.uea.org/, ensaluti kaj poste elekti la sekcion "Teko". Se vi ankoraŭ ne estas abonanto, vi povas tuj aboni ĝin per reta abonilo. Pliaj informoj ĉi tie.

Bonan legadon, Rogener Pavinski

Redaktoro de Kontakto

kontakto.te jo.org

 

--

.... Esperanto, mia lingvo, minha língua!

Esperanto@Brazilo - http://esperanto.brazilo.org

2013-01-30

Kinuo - greno de inkaoj por hodiaua uzo




Kinuo - greno de inkaoj por hodiaŭa uzo
--------------------------------------

Ĉu vi scias, kio ĝi estas: kinuo? - aŭ per alia nomo: kvinoo?

Ĝi estas esperplena greno el la tempoj de inkaoj, inda je pli vasta konateco kaj uzado. Por puŝi ĝin al niaj okuloj, la monda organizaĵo por nutrado FAO deklaris la jaron 2013 "Jaro de Kinuo" - kaj petas la tutmondan socion aktive partopreni en la informado pri la esperplena planto el Andoj.

Ekzistas ankaŭ teamo de esperantistoj, kiuj decidis kontribui al internacia diskonigo, eĉ konatigi diversajn manierojn prepari pladojn.

La Esperanto-grupo de la kulturligo "Prenzlauer Berg" en Berlino en fino de januaro per publika prezento malfermis la kinuo-jaron 2013. La partoprenantoj povis vidi mallongan filmeton, kondukintan al la regionoj de Andoj, oni informis pri la pseŭdogreno kinuo, ĝia rikolto per kooperativanoj kaj ĝia utiligo kiel altvalora nutraĵo. En la unua rondo de gustumado estis ofertita kinuo en la spica versio, kiu estis volonte kaj laŭde akceptata!

Per prezento kun grafikaĵoj kaj fotoj Roland Schnell informis pli detale pri la historio kaj la estonto de kinuo. En la fino de la kunveno la partoprenantoj frandis dolĉan version, kovrita per malhela kaj blanka ĉokolado. Estis multaj demandoj pri kuirteknikoj kaj pladoj, ja kuirlibroj ekzistas en diversaj naciaj lingvoj, sed ne ankoraŭ en Esperanto.

La ĉeestantoj bonvenigis la proponon en printempo ornami la Zamenhof-parkon en Berlin-Lichtenberg per simbola plantado de kinuo.

Preleg-skemo de la prezento en SWF-formato:
- http://www.stiftung-europaverstaendigung.de/Prelego.swf

Pri la rilatoj inter Esperanto kaj kinuo estas blogero ĉe:
- http://www.ipernity.com/blog/porkido/436580

Artikoloj en Libera Folio:
- http://www.liberafolio.org/Members/Agrokarbo/malfermo-de-kinuo-jaro-2013-en-berlin/

Respondoj kaj proponoj pri kunlaboro estas bonvenaj:

Roland Schnell
esperanto@berlin.de


-----
Ret-Info

.... Esperanto, mia lingvo, minha língua!

Esperanto@Brazilo - http://esperanto.brazilo.org

NASK 2013 - Kurso de Esperanto en Nord-Karolino, Usono

Raleigh, Nordkalifornio

 2013/1/30 lernu!


La Nord-Amerika Somera Kursaro (NASK) – la plej malnova Esperanto-kursaro en Norda Ameriko (kun pli ol 40-jara historio!) kaj unu el la plej bonaj en la mondo – bonvenigas vin ĉi-jare en Nord-Karolino! Unu el la plej gravaj aktivaĵoj subtenataj de ESF, NASK estas unika kleriga evento, kiu altiras lernantojn de ĉiuj lingvoniveloj kaj ankaŭ profesiajn Esperanto-instruistojn de la tuta mondo.

Kiel en la lastaj du jaroj, ankaŭ NASK-2013 prezentas mallongan session, ĉi-foje en Raleigh, la ĉefurbo de Nord-Karolino. Alvenu la 26an de junio kaj foriru la 5an de julio – jen ok tagojn da lernado, amuziĝo kaj esplorado de la belegaj muzeoj, variaj restoracioj kaj registaraj konstruaĵoj en Raleigh, ĉio en promendistanco de la kampuso.

La internacia teamo konsistos el István Ertl (Hungarujo), Derek Roff (Usono) kaj Lee Miller (Usono), kaj okazos tri kursniveloj. Hoss Firooznia estos la help-instruisto kaj gvidos la eksterklasajn programojn. Ĉi-jare, la studentoj povos resti post NASK por partopreni en la landa kongreso de Esperanto-USA (5-8a de julio, ĝi okazos en la sama kongresejo kaj loĝejo). Por partopreni la landan kongreson, bv. fari la necesan aranĝojn ĉe www.esperanto-usa.org.

La ĝenerala kotizo por NASK 2013 (kursoj, loĝado kaj manĝoj) estas $725 USD antaŭ la 22a de marto, kaj $775 USD poste (specialaj prezoj por lokanoj!). Oni loĝos en du-personaj ĉambroj kun la banĉambro dividita kun alia dormoĉambro (por loĝi en aparta ĉambro, alpagu $180 USD). Stipendioj haveblas por plentempaj studentoj kaj instruistoj, kaj ankaŭ loĝantoj de Latin-Ameriko.

Bv. kontakti Ellen M. Eddy, la administranton (EDDYELLEN@aol.com), por pli da informoj, aŭ vizitu NASK-retejon: http://esperanto.org/nask/.




--

.... Esperanto, mia lingvo, minha língua!

Esperanto@Brazilo - http://esperanto.brazilo.org

El 'homo sapiens' al 'homo sapiens sapiens'

Posted by  Anton Oberndorfer to Esperanta Retradio

Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Gian Piero Savio el Israelo

klacxado_.mp3Listen on Posterous
Klacxado1a

Ĉu klaĉado estis la vera lingva revolucio?

Paleontologiaj kaj paleoarkeologiaj eltrovoj ŝajnas definitive konfirmi, ke antaŭ ĉirkaŭ 100.000 jaroj vivis en la orienta centra kaj suda parto de Afriko plurdekmilo (eble centmilo) da homoj el la specio "homo sapiens". Samtempe en Azio kaj Eŭropo vivis aliaj bone adaptitaj specioj de homoj, ĉefe "neandertaloj". Ĝis antaŭ 70 aŭ 60 miloj da jaroj, "homo sapiens" ne havis iun ajn avantaĝon sur neandertaloj. Ŝajnas ja, ke lia unua antaŭa provo de ekspansio en la proksima oriento plene fiaskis fronte al tie loĝantaj neandertaloj. Verŝajne, pro malbone konataj cirkonstancoj, "homo sapiens" tiam eĉ riskis estingiĝi en Afriko mem kaj tute hazarde lia specio supervivis.

Sed antaŭ 70 aŭ 60 miloj da jaroj, io evolucie drama okazis ĉe "homo sapiens" en la areo de nunaj Etiopio kaj Tanzanio. Kvankam la volumo de lia cerbo tute ne ŝanĝiĝis (ĝi fakte restis malpli granda ol tiu de neandertaloj), ĝia interna strukturo ektransformiĝis kaj tiel naskiĝis "homo sapiens sapiens", la ununura posta survivanta specio de homoj, tio estas "ni"! Oni ne havas pri tio solidajn objektivajn pruvojn, ĉar kompreneble neniu cerbo konserviĝis, sed ekzistas gravaj cirkonstancaj pruvoj. Dum kelkdekmilo da jaroj "homo sapiens sapiens" konkeris la tutan mondon, inkluzive de Aŭstralio, Siberio kaj Ameriko. Aperis novaj teknologioj: boatoj, oleolampoj (nemalhaveblaj ekz. por fari pentraĵojn ene de mallumaj kavernoj), kudrilo kaj fadeno (nemalhaveblaj por kudri pli varmajn vestaĵojn kontraŭ la malvarmego de nordaj regionoj).

Estiĝas nun tikla kaj tre pridiskutata demando: kia estis la cerba evoluo, kiu kaŭzis la finan absolutan superregadon de "homo sapiens sapiens" sur ĉiuj aliaj homaj specioj? Rilate tiun ĉi demandon, aparte en la akademia mondo, oni fakte alverŝis inkotorentojn. La respondo donita de la plejmulto de la esploristoj estas: mutacio aŭ serio da genetikaj mutacioj kreis en la cerbo novajn ligojn inter ĝiaj areoj, tiel evoluigante novajn manierojn de pensado kaj modernajn interhomajn komunikkapablojn, pli-malpli similajn al niaj nunaj.

Oni nomas tion "ekkona/lingva revolucio". Oni tuj emas pensi, ke certe temis pri apero de la unua lingvo. Sed tio estas eraro, ĉar ĉiu specio de vivantaj estaĵoj havas iuspecan lingvon, ne necese voĉan, kiu taŭge permesas interkomunikadon. Tre verŝajne la tiama lingva evoluo ĉe "homo sapiens sapiens" rilatis al la kvanto kaj kvalito de la informoj, kiujn li povis memori, prilabori kaj transferi. Ne nur "Atentu, estas leono!" sed "Atentu, estas leono apud la rivero!". Tio estas, aperis la ebleco paroli pri abstraktaj aferoj, kiuj ne ekzistas en la tuja fizika realo. Tiamaniere naskiĝis rakontoj, legendoj, mitoj kaj religioj (ekz. "la leono estas la spirito, kiu protektas nian tribon!").

Tamen ekzistas tre tikla noviga teorio (nomata "teorio de klaĉado") asertanta, ke la vera lingva revolucio konsistis en la apero de ofta interhoma konversacio, pli precise de la transfero de sociaj informoj rilate la aliajn membrojn de la grupo. La fakto, ke la eblecoj de survivo de ĉiu membro de la grupo ĉefe dependis de liaj interrilatoj kun la aliaj, nepre kreis la neceson bone koni la socian medion. La necesa kvanto da informoj estas tre granda. En grupo da 50 membroj povas ekesti 1225 eblaj duopaj rilatoj kaj aldone ankaŭ triopaj, kvaropaj, ktp. Ĉiu membro, por scii kiu estas lia grupa pozicio kaj por fariĝi pli grava malfavore al aliaj aŭ kunlabore kun ili, devis atente sekvi la evoluon de interrilatoj ene de la grupo: kiu amas aŭ malamas kiun, kiu kverelis kun kiu, kiu paciĝis kun kiu, ktp.

Malrekta pruvo de tiu teorio venas el multnombraj mondaj esploroj, laŭ kies rezultoj evidentiĝas, ke nuntempe kaj tutmonde, dum 80 % de sia konversacia tempo, homoj okupiĝas pri klaĉoj.

Malbonŝance la plejmulto da klaĉoj estas malica kaj malbonvola!

--

.... Esperanto, mia lingvo, minha língua!

Esperanto@Brazilo - http://esperanto.brazilo.org

2013-01-28

7a Azia Kongreso de Esperanto en Jerusalemo



From: Henri Masson <espero.hm@wanadoo.fr>
Date: 2013/1/28

 7a Azia Kongreso de Esperanto en Jerusalemo

Laŭ informo de la retejo de Esperanto-Ligo en Israelo (ELI), ĝis la 18-a de januaro de 2013, sin enskribis por la 7-a Azia Kongreso de Esperanto 73 esperantistoj el Armenio, Ĉeĥio, Ĉinio, Danio, Japanio, Finnlando, Francio, Germanio, Hungario, Indonezio, Israelo, Italio, Kroatio, Pollando, Svisio kaj Turkio.

Okazos la 7-a Azia Kongreso de Esperanto de la 18-a ĝis la 22-a de aprilo en Jerusalemo, Israelo, kaj la temo estas "Ekologio de paco - paca kunvivado de homo, medio kaj naturo".

Rimarkoj HM : Intertempe aldoniĝis tri pliaj kongresanoj el Germanio : do entute 76 el 16 landoj. Aparte densa, instrua kaj riĉa estas la turisma programo : Jerusalemo (malnova urbo, Moskeo, Lamenta Muro, Via Dolorosa), Nova urbo (Israela Muzeo), Jafo, Hajfa (la famaj Bahaaj Ĝardenoj), Akko, Nazareto, Lago de Galileo, kibuco, Morta Maro, Kurmran, natura rezervejo Ein Gedi, Masada, Ruĝa Maro, Eilat, natura dezerta rezervejo de Ĥajbar, Petra...). La programo, la aliĝilo kaj aliaj informoj estas elŝuteblaj en PDF. :

  • Unua bulteno
  • Dua bulteno
  • Turisma itinero tra Israelo
  • Viglan agadon en Israelo spronas la Azia Kongreso kaj la 125-jara Jubileo (Esperanto 2013-01)
  • Listo de kongresanoj
  • Ĉe Facebook : https://www.facebook.com/events/420517058011754/


    Internacia Festivalo de Esperanto-kanto, recitado, oratora konkurso

    La 3a Internacia Festivalo de Esperanto-kanto, recitado, oratora konkurso okazos de la 5a ĝis la 7a de aprilo en Karlovo kaj Sopot, Bulgario. Organizas ĝin la Bulgara Esperanto- Asocio, AIS Bulgario, Internacia Universitato Karlovo, Regionaj komitatoj de kulturo-Karlovo, Sopot. La altaj protektantoj estas D-ro Emil Kabaivanov, urbestro de Karlovo, kaj Veselin Liĉev, urbestro de Sopot. Karlovo situas en la fama "Valo de rozoj", centre de Bulgario, norde de la sama provinco Plovdiv. Sopot estas najbara urbo ( bulgare : Сопот, oni ne konfuzu kun samnomaj urboj aŭ lokoj en Pollando, Makedonio, Kroatio, Montenegro, Serbio, Bosnio-Herzegovino kaj bulgara vilaĝo). Tre valora estas la turisma programo.

    Partopreno estas ebla ekde la 12a jaraĝo. Temoj de la oratora konkurso :
    1. ESPERANTO — la plej bona solvo de la problemo pri internacia lingvo
    2. ESPERANTO kaj la EŬROPA UNIO
    3. ESPERANTO kiel rimedo por la interrilato de la homoj
    4. ESPERANTO en la literaturo kaj poezio
    5. LA TRADUKADO el nacia lingvo en Esperanton kaj male
    6. ESPERANTO kiel familia lingvo
    7. ESPERANTO en INTERRETO
    8. ESPERANTO en la hodiaŭa tutgloba mondo
    9. ESPERANTO — la lingvo de la estonta Eŭropo
    10. KIO estas por mi ESPERANTO ?
    Informoj, tarifoj (tre interesaj !), kaj aliĝilo :
    (EO) — III-a Internacia Festivalo de Esperanto-kanto, recitado, oratora konkurso — 05-07.04.2013 — en KARLOVO-SOPOT, Bulgario

    -- 

    .... Esperanto, mia lingvo, minha língua!

    Esperanto@Brazilo - http://esperanto.brazilo.org

    Graso influas la kvaliton de spermo

    Sperma2a

    graso_spermo.mp3Listen on Posterous

    Malaltiĝas la kvalito de la viroj - koncerne iliajn spermojn. Antaŭ nelonge esploristoj raportis ke francaj viroj produktas malpli da spermoĉeloj ol dum la 1980-aj jaroj. Nun sciencistoj informas: Saturitaj grasacidoj en la nutraĵo povus kulpi pri tio.

    Dum longa tempo sciencistoj dubis ĉu la kvalito de la spermo ĉe la viroj vere malaltiĝas. Sed dum decembro esploristoj prezentis novajn datumojn: Fakte la nombro de spermoĉeloj de francaj viroj dum la jardekoj malaltiĝis. Sed la kaŭzon por la malaltiĝinta kvalito la sciencistoj ne jam povis trovi, ili supozis ke ĥemiaĵoj kulpis.

    Nun danaj medicinistoj raportas pri nova suspekto: Saturitaj grasacidoj el la nutraĵo povus kulpi interalie se la kvalito de la spermo malaltiĝas.

    Laŭ tio junaj danoj kiuj kompare kun aliaj viroj konsumis plej multajn saturitajn grasacidojn, havis je 41 procentoj malpli da spermoĉeloj en la spermo. Por ilia studaĵo la sciencistoj estis esplorintaj la spermokvaliton de 701 viroj kiuj estis komanditaj prezenti sin por rekrutiĝo.

    "Ni ne povas diri ĉu ekzistas kaŭzodona interrilato, sed mi pensas ke aliaj studoj montris tiun interrilaton inter la konsumo de saturitaj grasacidoj kaj aliaj problemoj kaj ni nun montris ĝin por la spermonombro", diras la aŭtorino de la studaĵo Tina Jensen de la universitata kliniko de Kopenhago.

    La studaĵo ne estas la unua kiu prezentas interrilaton inter la nutrado kaj la spermokvalito. En la jaro 2011 brazilaj esploristoj konstatis interrilaton inter pli bona kvalito de spermoĉeloj kaj diversaj grenospecioj kaj fruktoj. De jaroj oni jam kritikas diversajn studaĵojn pri la spermokvalito. Ĝis nun ne jam estas certe ke la kvalito de la spermoĉeloj vere malaltiĝas mondskale.

    Ebla problemo de multaj studoj estas ke ofte estas komparataj datumoj de viroj kiuj estas kuracataj en fekundecklinikoj ĉar iliaj partnerinoj ne gravediĝas. Tio kompreneble povas signife tordi la rezultojn. Kontraŭe la danaj sciencistoj inspektis 701 junajn virojn kiuj estis ĉirkaŭ 20-jaraj kaj ĉe kiuj oni volis konstati la taŭgecon por la servo en la armeo. La esploristoj demandis la partoprenantojn en la studo kiel ili estis nutrintaj sin dum la tri monatoj antaŭ la rekrutiga sinprezento kaj esploris la specimenojn de spermo de la viroj.

    Por la rezultoj la sciencistoj kunmetis la junajn danojn en grupojn, depende de tio kiel alta estis la kvoto de saturitaj grasacidoj en ilia nutraĵo. Poste ili komparis kiom da spermoj produktis ĉiu viro en ĉiu grupo: Viroj kiuj havigis al si malpli ol 11,2 procentojn da ilia energio el saturitaj grasacidoj, havis averaĝe 50 milionojn da spermoj en mililitro da spermo kaj absolutan spermonombron de ĉirkaŭ 163 milionoj. Kompare kun tio la sciencistoj trovis ĉe viroj kiuj havigis al si 15 procentojn de ilia energio el saturitaj grasacidoj, nur 45 milionojn da spermoĉeloj en mililitro da spermo (absolute 128 milionojn).

    Laŭ la limvaloroj de la Monda Sanorganizo ĉiu valoro super 15 milionoj da spermoĉeloj en mililitro da spermo estas konsiderata kiel normala. En la dana studaĵo 13 procentoj de tiuj partoprenantoj en la studo kiuj konsumis nur tre malmulte da saturitaj grasacidoj  troviĝas sub tiu limo - kontraŭe al tio 18 procentoj de la viroj kiuj havigas al si multege da energio el graso.

    Granda malforteco de la studaĵo estas ke la esploristoj ne scias kiun rolon povus ludi aliaj faktoroj apud la nutrado.

    La aŭtorino de la studaĵo Jensen taksas ke  apud la saturitaj grasacidoj ankaŭ tropezo povus esti ebla kaŭzo por malpli bona kvalito de spermo. Nun necesos eltrovi la mekanismon per kiu la saturitaj grasacidoj povus influi la nombron da spermoj - kaj elprovi ĉu tiu nombro pliboniĝos se viroj rezignas pri saturitaj grasacidoj.

    --

    .... Esperanto, mia lingvo, minha língua!

    Esperanto@Brazilo - http://esperanto.brazilo.org

    2013-01-26

    Karavano al Israelo (La Vojagxo)

    .... Esperanto, mia lingvo, minha língua!

    Esperanto@Brazilo - http://esperanto.brazilo.org

    Se mankas dormo, suferas la amo

    1schlafmangel1

    dormomanko.mp3Listen on Posterous
    Bone dormi tra la tuta nokto por multaj homoj restas ofte nura deziro, ĉar ili aŭ nur malfacile povas ekdormi aŭ ili vekiĝas dum la nokto kaj dum longa tempo ne sukcesas reekdormi. Tio kompreneble montriĝas negative la tagon poste ĉar mankas bonhumoro kaj vivoĝojo se oni sentas ankoraŭ lacecon en la ostoj. Kaj tio influas ankaŭ la sintenon rilate al la homoj kun kiuj oni kunvivas aŭ kunlaboras.

    Multaj homoj ne sentas sin sufiĉe priatentataj kaj deziras pli da atento de la partnero. Studaĵo de la usona universitato de Berkely nun trovis eblan kaŭzon por tiuj interpartneraj problemoj: Manko de dormo

    Homoj kiuj suferas pro dormomanko estas evidente tro lacaj por diri "Dankon". Tiun konkludon atingis du psikologinoj en Kalifornio. Laŭ ili malbona dormo ŝajne igas la homojn pli egoismaj kaj la propraj bezonoj aperas tiam pli gravaj ol tiuj de la partnero. Multaj homoj ja fanfaronas pri tio ke ili nur tre malmulte dormis resp. ke ili bezonas nur malmulte da dormo por rekreiĝi.

    Tiu cirkonstanco inspiris la psikologinon Amie Gordon esplori la interrilaton de dormokonduto kaj amrilato.

    Por la esploro oni analizis la dormkonduton de pli ol 60 paroj en la aĝo de 18 ĝis 56 jaroj. En eksperimento la partoprenantoj de la testo devis skribadi taglibron. Tie ili devis ĉiutage dokumenti la kvaliton de ilia nokta ripozo kaj kiagrade la sinteno rilate al la partnero estis influita de tio.

    En plua eksperimento la paroj ricevis taskojn kiujn ili devis praktike solvi kaj oni samtempe filmis ilin ĉe tio. Tiuj kiuj dum la antaŭa nokto estis dormintaj malbone aŭ mallonge estis malpli pretaj al kunlaboro kaj montris malpli da bonestimo ol la bone eldormintaj partoprenantoj de la testo.

    Entute montriĝis ke manko de nokta rekreiĝo povas konduki al problemoj de partnereco. La dormomankuloj fariĝis malpli sentemaj por la bezonoj kaj humoroj de la alia. Tiel kompreneble ankaŭ ronkado aŭ la batalo pri la litkovrilo povas fariĝi partnereca problemo. Se eble unu partnero ja bone dormis kvazaŭ kiel bebo, sed la alia ne, tiam verŝajne ambaŭ baldaŭ fariĝos grumblemaj.

    Sed kiel eblas malakrigi la interpartnerajn problemojn kiuj estas kaŭzitaj de dormomanko? La psikologino konsilas: "Certigu al vi ke vi diras "Dankon", se via partnero faras ion afablan. Sciigu al ŝi aŭ li ke vi ŝatas ŝin aŭ lin."

    --

    .... Esperanto, mia lingvo, minha língua!

    Esperanto@Brazilo - http://esperanto.brazilo.org

    Lerni la lingvon levas la memvalorsenton

    Selbstwertgefuehl1a

    levas_memvalorsenton.mp3Listen on Posterous
    En mia sonartikolo pri la motivoj kial iu fariĝu uzanto kaj parolanto de Esperanto mi akcentis kiel plej gravan motivon la deziron plivastigi sian esprimkapablon en alia ol la propra lingvo. Povas esti ke multaj geaŭskultantoj pensas ke por ili tiu motivo ne estis la decida faktoro por lerni la lingvon.

    Nome ĉe tiuj superregas la deziro konatiĝi pere de la lingvo kaj ĝia komunumo kun homoj el aliaj landoj kaj eventuale starigi personajn rilatojn kaj sekve la grado de regado de la lingvo estas duaranga. Sufiĉas en tiu kazo paroli tiel bone ke eblas komprenigi sin kaj kompreni aliajn.

    Kaj homoj hodiaŭ apenaŭ pensas pri ideologio, se ili volas amikiĝi. La tutmondiĝo ja hodiaŭ estas fakto kaj la teknikaj eblecoj komuniki kun la tuta mondo ekzistas. Do la kunkreskado de la homaro ne plu estas celo en fora estonteco, sed ĝi jam okazas hodiaŭ - ĉiutage.

    Tial ankaŭ ne havas sencon varbi subtenantojn de Esperanto kiuj mem ne intencas lerni la lingvon kaj partopreni en ĝia komunumo. Se la partopreno en la komunumo por plej multaj homoj estas la ĉefa motivo por lerni kaj uzi Esperanton, tiam plej gravas paroligi la homojn, levi ilian esprimkapablon. Por tio necesas havi taŭgajn rimedojn. Kvankam ĉeestaj kursoj estas preferindaj, ni tamen devas konscii ke plej multaj lernantoj ne havas la okazon ĉeesti kurson, ĉar ne ekzistas tia oferto en ilia urbo.

    Do por la granda plimulto kursoj en la interreto devas plenumi tiun taskon. Kaj mi nur povas ripeti kion mi ĉiam diras: Por lerni lingvon necesas unuavice aŭdi ĝin. El tio sekvas la konkludo: Ju pli granda estas la oferto pri parolata lingvo, des pli da homoj povas lerni la lingvon. Tiu oferto ankaŭ devas esti tre larĝa, ĉar neniel ekzistas iu norma sistemo. La 16 reguloj de la gramatiko ja nur estas la skeleto, sed por vivigi tiun skeleton necesas karno el vortoj kaj frazoj kaj tiuj vortoj kaj frazoj devas korespondi al la deziroj kaj bezonoj de la lernanto.

    En tiu kazo la lingvo pliriĉigas la homon kaj la fiero kapabli paroli novan lingvon pozitive influas la memvalorsenton. Kaj tio ja gravas. Homo bezonas por sukcese kontakti aliajn sufiĉe altan memkonscion. Oni ja devas prezenti sin al aliaj kaj tial la esprimkapablo estas decida por la sukceso.

    --

    .... Esperanto, mia lingvo, minha língua!

    Esperanto@Brazilo - http://esperanto.brazilo.org

    2013-01-25

    E-kuketoj

    Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Andreo Bach el Gdynia en Pollando

    E-kuketoj_11.mp3Listen on Posterous

    Tiel nomatan E-etoson, kiun ĝuas E-amikaro dum siaj renkontiĝoj, kunkreas kelkaj faktoroj. Mi dirus, ke el inter ili plej gravas niaj interparoloj en la internacia lingvo. Sed ĉu eblas sole paroli dum pli longa tempo. Kiam oni vidas iun preleganton sur la televidekrano plej ofte akompanas lin almenaŭ glaso kun akvo. Kelkaj el vi certe scias, kiel aspektas konferencoj por laborantoj de kelkaj firmaoj, organizataj en speciale luitaj ejoj de hoteloj. Ankaŭ dum E-renkontiĝoj ni restas ordinaraj homoj, kiuj bezonas ion kroman, kio helpas nin atingi pli altan nivelon de ĝuo kaj entuziasmo, kio sekve kvazaŭ iom pli paroligas nin. Do ni tre ŝatas intertempe ion trinki, por iom ŝmiri niajn gorĝojn. Sed kiam ni uzas nian amatan Esperanton, ni bezonas pli da energio. Parolante ĝin ni ne nur lacigas niajn voĉkordojn, sed ofte kvazaŭ torturas nian cerbon. Tiam la necesan energion liveras al ni ĉefe varmaj kafo kaj teo. En la komunumoj, kiuj kutimas regule kaj ofte renkontiĝi, ekzistas la kutimo regali sin per iuj nutraĵoj. Kaj kio tiam estas plej facila por aranĝi? Kompreneble diversaj dolĉaĵoj, kiel kuketoj, bombonoj aŭ ĉokoladaĵoj, kiuj estas ĉie aĉeteblaj kaj facile konserveblaj en la klubeja ŝranketo ĝis la sekvonta renkontiĝo, se okazas, ke io tamen ne estis konsumita.
          
    Mi jam alkutimiĝis, ke la partoprenantoj de E-renkontiĝoj estas ankoraŭ pli ambiciaj, kaj danke al tio, oni povas ĝui tiam proprajn bakaĵojn. Tiam nur la etoso eksplodas! Kiom da laŭdoj tiam eliĝas el niaj buŝoj. Ĉiu esperantisto ja scipovas eldiri la frazon "Kiel bongusta kuko!" aŭ "Kiu bakis la babaon?" Sed kiam iu demandas "Kiel nomiĝas la bakaĵo?", tiam kelkfoje la respondo estas facila kaj alifoje iom pli pripensenda. Sekve interesa estas la recepto. Tiam oni devas rememori la nomojn de ingrediencoj kaj kelkajn infinitivojn aŭ verbojn, esprimantajn kiel oni preparas la tuton.
            
    Hodiaŭ mi prezentos al vi preskribon pri aven-flok-kuketoj alivorte - makaronoj el avenflokoj. Tiu ĉi memfaritaĵo gastas tre ofte sur la kunventabloj de nia klubejo, kaj pro tio tutcerte meritas la nomon E-kuketo, sed la aferon mi klarigos al vi iom pli poste.
    Kaj nun mi diros, kiamaniere fari ilin.

    Ni bezonos:
    1. unu brikon da butero aŭ margarino, 
    2. unu glason da sukero, 
    3. tri ovojn, 
    4. unu saketon da vanilsukero 
    5. migdalaromon, kiu eventuale povas esti anstataŭigita per raspitaj migdaloj,
    6. 40 dekagramojn da avenflokoj, kiuj povas esti iom frititaj sur pato
    7. du kuleretojn da bakpulvoro.

    Ĉion kune oni devas kirli, sekve formi maldensajn amasetojn kaj meti ilin sur bakpaperon en bakpleto. La pleton meti al la jam varmigita ĝis la temperaturo de 180 gradoj (laŭ la Celsia skalo) bakforno por ĉ. 10 minutoj. Kiam vi ekvidos, ke la kuketoj jam iom bruniĝis, elmetu ilin kaj post la malvarmiĝo vi povas manĝi ilin, kaj la nemanĝitan ceteron konservi en iu lada aŭ plasta nutraĵskatolo dum longa tempo. Ili ne estas tro malmolaj, do ne timu pri viaj dentoj.

     
    Kial do E-kuketoj? Kiel voranto de la kuketoj mi deziras iom distingi mian karan koleginon Maria Markowska, kies foton ĉi-supre aldonitan ŝajne kelkaj el vi rekonos persone. Ŝi bakas la kuketojn kaj kunportas ilin al preskaŭ ĉiuj E-klubejoj, kie ajn ŝi nur estadas. Ŝi estas ne nur bona bakistino, sed fakte E-parolantino de pli ol 50 jaroj, laŭprofesie emeritiĝinta fervora instruistino pri geografio, ege ŝatanta junularon kaj hobie - brodistino. Kelkajn ŝiajn brodaĵojn mi ankaŭ fotis. Ĉiuj ĉi faktoroj ege pliriĉigas esperantistaron, havantan la okazon kun ŝi renkontiĝi kaj regali sin per ŝiaj interparolo kaj bakaĵoj, kaj nelaste brodaĵoj tre volonte disdonataj kiel memoraĵo. Kaj por la deserto mi aldonu, ke la avenflokkuketoj, kiujn vi povas rigardi sur la alkroĉita foto, estas krome bonguste ornamitaj per iometo da rozkonfitaĵo. Bedaŭrinde ĉio ĉi ne estas gustumebla dum videokonferencoj, kiuj ne taŭgas por ĉio. Preparu mem, gustumu kaj, se bongustas, invitu kelkajn E-geamikojn, por iom babili en nia lingvo, kiel ĝuste faris viaj samideanoj el Polujo.


    --

    .... Esperanto, mia lingvo, minha língua!

    Esperanto@Brazilo - http://esperanto.brazilo.org

    [GRAMATIKERO] APUD

    Vizitu nian blogon por pliaj gramatikeroj: http:\\gramatikero.blogspot.com

    Apud

    (ao lado de, próximo a) Indica proximidade, normalmente refere-se aos lados direito e esquerdo, e não a "a frente" ou a "atrás". No entanto, pode se referir a qualquer lado. Sempre dá a ideia de proximidade, e se comparado à expressão ĉe, essa dá uma noção de proximidade ainda maior. Apud dá origem ao adjetivo apuda e ao advérbio apude.

    1. Mi estas apud vi. (Estou a seu lado.)
    2. La arbo troviĝas apud la domo. (A árvore encontra-se próxima à casa.)
    3. Apud fenestro, la infano atendas sian patron. (Próximo a uma janela, a criança espera seu pai.)
    4. La apuda domo ne interesas min. (A casa ao lado não me interessa.)
    5. La geamantoj sidiĝis apude. (Os namorados sentaram-se perto.)

    Atenção para a pronúncia. Como todas as palavras do Esperanto, a sílaba forte é a penúltima: Apud.


    Programo MIA AMIKO

    Retaj Kursoj de Esperanto


    Movimento Virtual de Esperanto no Brasil

    Esperanto@Brazilo

    http://esperanto.brazilo.org



    --
    Postado por MIA AMIKO ESPERANTO no GRAMATIKERO em 1/25/2013 10:35:00 AM



    --

    .... Esperanto, mia lingvo, minha língua!

    Esperanto@Brazilo - http://esperanto.brazilo.org

    Nia historio finiĝas ĉiam hodiaŭ

    End_history1a

    fino_historio.mp3Listen on Posterous

    La jaro estas ankoraŭ juna kaj ne jam forgesiĝis ĉiuj bonintencoj. La deziro pri resp. la fido je ŝanĝiĝo laŭ esploristoj tamen ne estas tiel granda kiel kelkaj kredigas okaze de la jarŝanĝo. Supozeble precize hodiaŭ oni fariĝis la persono kiu oni volas resti ĝis la fino de la vivo.

    En ĉiu aĝo homoj faras ion kion ili pentas poste. Pekoj de la junaĝo kiel tatuoj pro tio estas forigataj en plenkreskula aĝo, oni eksedziĝas de la partnero kun kiu oni geedziĝis en siaj dudekaj jaroj 10 jarojn poste, kaj 50-jaruloj provas dum sansportaj feriadoj perdi siajn troajn kilogramojn kiujn oni dum la antaŭaj jaroj estis amasiginta. Sed kial homoj tiel ofte prenas decidojn kiujn ilia estonta memsento bedaŭros?

    Laŭ esploristoj ĉirkaŭ la belgo Jordi Quoidbach la kaŭzo por tio estas verŝajne ke multaj homoj havas komplete maltrafan imagon pri estontaj cirkonstancoj. Dum la kuro de la jaroj homoj povas sufiĉe ŝanĝiĝi, ne nur iliaj preferoj ŝanĝiĝas, ankaŭ sintenoj kaj personeco. Tio estas klara al plej multaj sed evidente nur en la retrospektivo. Tio signifas ke eĉ se oni scias ke oni fariĝis alia homo dum la pasinta tempo, oni kredas resti la sama estonte. Ke multe kion ni hodiaŭ faras montriĝos eraro, laŭ tio ne eblus.

    Ĉu la homoj vere subiĝas al tiu iluzio kiun la esploristoj nomas "Iluzio pri la fino de historio", tion la esploristoj nun analizis en larĝa studo. Entute 19.000 personoj en la aĝo de 18 ĝis 68 jaroj estis rekrutitaj tiucele. En tri sendependaj partaj esploroj temis foje pri la personeco kie oni pristudis ecojn kiel sento pri devontiĝo aŭ malfermeco, foje la bazaj valoroj kaj fine preferoj kiel ekzemple plej favorata muziko, plej ŝatataj manĝaĵoj kaj plej bonaj amikoj.

    La partoprenantojn oni enordigis ĉiufoje en du grupojn: La unua duono devis raporti kiaj ili estis antaŭ 10 jaroj resp. kiujn sintenojn  kaj preferojn ili havis tiam. La alia grupo devis priskribi la imagon pri sia "mi"-o post 10 jaroj. Aldone al retrospektivo kaj prognozo oni demandis ĉiujn pri siaj nunaj sintenoj kaj preferoj. Por ĉiu aĝo tiam la prognozoj estis komparataj kun retrospektivaj eldiroj de la partoprenantoj kiuj estis je 10 jaroj pli aĝaj, ekz. la prognozo de 18-jarulo kun la retrospektivo de 28-jarulo.

    Entute montriĝis ke kun pliiĝanta aĝo kaj la raportitaj kaj la prognozitaj ŝanĝiĝoj mapliiĝis. Tio korespondas laŭ la esploristoj al rezultoj de aliaj studoj laŭ kiuj la personeco stabiliĝas dum la kuro de la jaroj. Sed malgraŭ tio en ĉiuj aĝogrupoj la prognozantaj partoprenantoj ĉiam antaŭvidis malpli da ŝangiĝoj ol kiom raportis iliaj retrospektantaj gekolegoj. Tio signifas ke eĉ se plej multaj konscias pri tio ke ili ŝanĝiĝis multe en la pasinteco, ili pensas ke tio ne plu okazos estonte. Tiu malkongruo montras laŭ la esploristoj ke ĉiuj inkluzive de la pli aĝaj homoj tute klare subtaksas la dimension de la venontaj ŝanĝiĝoj de sia personeco.

    Pri la kaŭzoj de tiu mezurebla "Iluzio pri la fino de historio" la esploristoj povas nur starigi supozojn. Unu kaŭzo povus esti ke homoj simple volas kredi ke ili estas aminda persono kun sencohavaj preferoj kaj eblaj estontaj ŝanĝiĝoj povus endanĝerigi tiun kredon. Krome estontaj ŝanĝiĝoj estas pli malfacile imageblaj ol pasintaj ŝanĝiĝoj estas eksplikeblaj.

    "Hodiaŭ estas la unua tago de la resto de via vivo". Laŭ tiu multe citita usona parolturno ĉiu tago povus marki novan komencon, ĉiu momento povus oferti ŝancon por ŝanĝiĝo. Se oni kredas je la rezultoj de la aktuala studaĵo, tio tamen en la imago de la homo estas precize inversa. "Sajnas ke la historio ĉiam finiĝas hodiaŭ", skribas la esploristoj.

    --

    .... Esperanto, mia lingvo, minha língua!

    Esperanto@Brazilo - http://esperanto.brazilo.org

    2013-01-24

    Poezio bonfaras al la cerbo

    Poesielesen1a

    Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Paŭlo Sergio Viana el Brazilo

    poezio_bonfaras.mp3Listen on Posterous
    Posted by  Anton Oberndorfer to Esperanta Retradio
    Ofte oni legas kaj aŭdas de intelektuloj komentojn malŝatajn, eĉ  ridindigajn, pri la tiel nomata "memhelpa literaturo". Temas pri verkoj, kiuj proponas psikologiajn kaj filozofiajn pensojn kaj konsilojn kun la celo helpi legantojn vivi pli ekvilibre kaj trankvile.

    Feliĉe mi ne estas intelektulo. Mi neniam arogis al mi la rajton juĝi tiaspecan literaturon. Sed mi ĉiam impresiĝis de la multmila vendado de tiaj libroj. Laŭ mia simpla, ne intelektula rezonado, mi supozas, ke se miloj da homoj interesiĝas pri "memhelpa literaturo", tio signifas, ke ili serĉas helpon kaj  trovas en ĝi ian utilecon. Kaj ke almenaŭ ĝi rajtas ekzisti, malgraŭ la intelektuloj. Miaflanke, mi  opinias, ke ĉia literaturo estas homhelpa, kaj juĝi, kio estas bona aŭ nebona literaturo estas tute subjektiva, persona tasko.

    Lastatempe, esploristoj el la universitato de Liverpool alportis interesan kontribuon al tiu temo. Ili decidis esplori, ĉu legado de poezio estas pli bonfara al la cerbo ol legado de "memhelpa literaturo". Por tio, ili ekzamenis la cerban  funkciadon de homoj, dum legado de poemoj kaj dum legado  de klarigaj prozaj tekstoj pri la sama enhavo de la koncernaj poemoj. Nome, pacientoj devis legi poemojn de Ŝekspiro, Eliott kaj aliaj rekonataj poetoj; poste, ili devis legi la samajn poemojn en formo de simplaj klarigoj en tute ĉiutaga lingvaĵo. Sciencistoj, psikologoj, lingvistoj analizis la cerbajn ŝanĝojn en ambaŭ situacioj. Ili konkludis, ke ellaborita lingvaĵo de poezio, kun siaj pli subtilaj semantikaj konstruoj,  akcelas specialajn partojn de la cerbo, per daŭra utiligo de konektoj kaj strukturoj, kiuj rilatas al memoro kaj personaj emocioj. Kompreneble, tiuj cerbaj "mobilizoj" celas alproprigon kaj interpretadon de la proponitaj versoj. Kiam la pacientoj legis enhavojn de poemoj redaktitajn per ĉiutaga lingvaĵo (simile kiel oni uzas por "memhelpa literaturo") – tiam la uzado de  cerbaj strukturoj estis multe pli simpla kaj supraĵa. Nun oni planas obervi la cerban funkciadon, kiam oni legas klasikajn tekstojn simpligitaj por "popularigaj" eldonoj.

    La esploristoj konkludis, ke legado de poezio bonfaras al la cerbo. Mi konsentas. Pri la valoro de ĉia ajn alia speco de literaturo, juĝu mem la karaj geaŭskultantoj de nia Esperanta RetRadio.

    --

    .... Esperanto, mia lingvo, minha língua!

    Esperanto@Brazilo - http://esperanto.brazilo.org

    MONATO estas legebla kaj senpage elŝutebla dum 10 tagoj!



    MONATO estas legebla kaj senpage elŝutebla dum 10 tagoj!


    MONATO estas unu el la plej prestiĝaj Esperanto-magazinoj, aperanta ankaŭ en papera versio. Pro teknikaj problemoj en la presejo la februara numero de la magazino atingos la legantojn iom malfrue. Por rekompenci la abonantojn, la eldonejo ebligas senpagan kaj liberan elŝuton de la februara numero.

    Ankaŭ neabonantoj povas kapti la okazon por konatiĝi kun MONATO per senpaga elŝuteblo dum dek tagoj:

    - la pdf-versio estas havebla ĉe la adreso:
      https://dl.dropbox.com/u/6142658/monato201302.pdf 

    - kaj la dosierformo ePub ĉe:
      https://dl.dropbox.com/u/6142658/monato201302.epub 

    La pdf-versio estas rekomendita por tablo- kaj teko-komputiloj; la epub-versio estas oportuna por legado en librolegiloj kaj lertaj telefonoj.

    Post la provado informoj pri la magazino kaj abonado estas troveblaj ĉe: http://www.esperanto.be/fel/mon/ 

    La supraj ligiloj validos dum 10 tagoj.


    -----
    Ret-Info

    ________________________________________________________________________________ 
               Novaĵservo kun selektitaj E-novaĵoj, RET-INFO : http://www.facebook.com/Ret.Info



    --

    .... Esperanto, mia lingvo, minha língua!

    Esperanto@Brazilo - http://esperanto.brazilo.org

    Ĝisdatigoj pri la pseŭdocerealo "kvinoo"

    Posted by  Anton Oberndorfer to Esperanta Retradio

    Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Gian Piero Savio el Israelo

    denove_kvinoo.mp3Listen on Posterous

    Ĉiu medalo du flankojn posedas.

    Unuflanke, la laŭmoda nuna monda sukceso de kvinoo indikas kuraĝigan tendencon adopti pli sanajn nutradkutimojn. (Vidu mian sonartikolon el la 1-a de junio 2012). Aliflanke, laŭ lastatempaj raportoj de la brita gazetaro, la ĉiam pli furora postulo de tiu pseŭdocerealo kaŭzas gravajn problemojn al andaj gentoj.  

    Ĝis antaŭ kelkaj jaroj kvinoo estis nekonata perua speco de greno, kiun oni povis aĉeti nur en specialaj butikoj. Nur konsciaj kaj asiduaj vegetaranoj aŭ veganoj laŭdis la kvalitojn de tiu ĉi noviga nutraĵo aldone al rizo kaj kuskuso, kaj dietistoj entuziasmiĝis pro ĝia malalta procento de graso. Poste, ĝia vendado grade kaj daŭre pliiĝis. Kvinoo fariĝis la mirakla greno de la Andoj: sana, moderna kaj etika surogato de viando. Kiel rezulto, ĝia prezo duobliĝis trifoje ekde la jaro 2006.

    Do, ne tiel agrabla vero atendas tiujn el ni, kiuj tenas saketon da kvinoo en sia kuirejo. La postulo en multaj landoj de tiu greno kaŭzis plialtigon de ĝia prezo je tia nivelo, ke la malriĉaj loĝantoj de Peruo kaj Bolivio, por kiuj kvinoo estis iam kutima nutraĵo, ne plu povas pagi por aĉeti ĝin. Importitaj mismanĝaĵoj estas malpli karaj kaj pli atingeblaj. La prezo de kvinoo en Limo, ĉefurbo de Peruo, estas nun pli alta ol tiu de kokaĵo. Ekster la urboj, kaŭze de la postulo el eksterlando, pliiĝas la premo kultivi nur kvinoon en terenoj, kie antaŭe oni produktis alispecajn cerealojn kaj legomojn.

    La komerco de kvinoo estas aldona malfeliĉa ekzemplo de la damaĝoj tutmondige kaŭzitaj de la interrilatoj inter la nordo kaj sudo de la mondo, kiam ĝuste konsumantoj kun bonaj intencoj pri sano kaj etika konduto senvole kaj senintence pligrandigas la malriĉecon en landoj kiel Peruo kaj Bolivio.

    Io simila okazis ankaŭ kun la asparagoj. Peruo konkeris la tutmondan merkaton per siaj asparagoj. La rezulto estas, ke en la  arida regiono Ika, kie koncentriĝas la kultivado de asparagoj, la troa postulo plene elĉerpis la akvan disponaĵon de la loĝantaro de la areo. Neregistaraj organizoj informis, ke la kultivistoj de asparagoj laboras kaj vivas en tre malbonaj kondiĉoj kaj ne povas aĉeti manĝaĵojn por infanoj, dum altegajn profitojn atingas la grandaj eksportistoj kaj la plurnaciaj konzernoj.

    Ankaŭ sojfabo, alia vegetala produkto bone taksata kaj uzata kiel surogato de laktaĵoj, estas importita manĝaĵo, kiu kaŭzas vastajn damaĝojn al la medio. Tio estas fonto de embaraso por tiuj, kiuj prezentas ĝin kiel alternativon al viando, kies ĉiam pli grandskala produktado detruas nian planedon. Sojfabo ja estas nun konsiderita unu el la ĉefaj kialoj por la detruado de la arbaroj de Suda Ameriko kune kun la vastegaj bredejoj de brutaro.

    Ĉu ekzistas maniero eviti aŭ almenaŭ mildigi la malbonon de tiaj eraraj cirkloj? Esperante kaj atendante pli saĝajn kaj longvidajn mondajn gvidistojn, ĉiu el ni povus klopodi konsumi kiel eble pli multe da nutraĵoj, kiuj kreskas proksime de lia sojlo kaj kiel eble malpli da importitaj nutraĵoj, eĉ, se pro tio, oni devus elspezi iom pli da mono.

     

    .... Esperanto, minha língua, mia lingvo!


    Esperanto@Brazilo - http://esperanto.brazilo.org