Traserĉu tiun blogon

2012-06-30

Elektronika mono


Posted by  Anton Oberndorfer to Esperanta Retradio

elektronika_mono.mp3Listen on Posterous

La nekontanta pagado atendas revolucion. Danke al "Proksimarea komunikado" klientoj devas ankoraŭ nur alproksimigi siajn monujojn al la kaso en distanco de kelkaj centimetroj. Ankaŭ la pagado per "elektronika mono" helpe de la kompufono realiĝos per tiu tekniko.

Tiel kontanta mono jam post kelkaj jaroj povus finmorti. La nova tekniko ebligos tion. Tiu "proksimarea komunikado" (NFC) estas sendrata teknologio per kiu du aparatoj povas interŝanĝi informojn. Tio funkcias nur se ambaŭ aparatoj troviĝas proksime unu al la alia. Ekzemple kompufonoj kaj kasoj en vendejoj povas kontakti unu la alian. La teknologio fontas el la jaro 2002. Ĝi ricevis multe de anticipaj laŭdoj. La ĝis hodiaŭ iom bremsita disvastiĝo eksplikiĝas per la mankanta ekipado de la aparataro kun la taŭga normo. Tio nun ŝanĝiĝas per la nova generacio de porteblaj telefonoj resp. kompufonoj. Multaj provizantoj de sendrataj telefonservoj ekipas siajn telefonojn kun speciala NFC-procesilo, kaj nun ankaŭ la unuaj bankoj faras la samon kun kreditkartoj kaj bankokartoj. Aliflanke detalvendistoj reekipas siajn kasojn. Post du ĝis tri jaroj laŭ la takso de ekspertoj la NFC-teknologio povus atingi la vastajn sociajn tavolojn.

Oni promesas ke la nova teknologio atingos tre altan nivelon de sekureco. Se oni perdas sian kompufonon eblos ŝlosi ĉiujn servojn per centra telefonnumero. Kaj la pagado funkcias nur je tre malgranda distanco de kelkaj centimetroj inter kreditkarto kaj kaso.

En Svedio jam ekzistas planoj komplete rezigni pri kontanta mono. Tie jam hodiaŭ aŭtobusaj biletoj aŭ malgrandaj aĉetoj efektiviĝas nur malofte per kontanta mono. Oni aplikas tie SMS-mesaĝojn, kreditkarton aŭ pli kaj pli ofte la kompufonon. La avantaĝoj de nekontanta socio estas evidentaj: Bankoj ne plu riskas rabatakojn, se mono ne plu kuŝas en la monŝranko. Maljunaj sinjorinoj ne plu devas firme teni sian poŝon en piediranta zono por protekti sin kontraŭ ŝtelistoj. La korupto povus reduktiĝi ĉar elektronikaj monfluoj estas pli bone kontroleblaj. Kaj nelaste eblus ankaŭ ŝpari la kostojn de produktado por moneroj kaj monbiletoj. Kvankam tiu ideo havas multajn pozitivajn aspektojn, ĝi havas ankaŭ negativajn. Multaj maljunaj homoj ne povas lerni ĝuste uzi la novan teknikon. Kiu ne posedas kompufonon aŭ kreditkarton, tiu ne povas aĉeti siajn bezonaĵojn. Kaj eĉ se en la monŝrankoj ne plu kuŝas mono krimuloj povus ŝteli la elektronikan monon.

Mi antaŭvidas ankoraŭ sufiĉe longan paralelan funkciadon de kontanta mono kaj elektronika mono, sed iutage la kontanta mono ne plu ekzistos.

--

Virtuala Brazila Esperanto-Movado

2012-06-29

Jorge Amado - el Bahia en la mondon


Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Paŭlo S. Viana el Brazilo

jorge_amado.mp3Listen on Posterous

Ĉi tiun tutan jaron 2012 Brazilo feste rememoras pri Jorge Amado, la brila verkisto, kiun la ŝtato Bahia donacis al la mondo. Li estas unu el la plej impresaj literaturaj fenomenoj en la historio de la lando kaj eĉ de Latinameriko. Li simple furoris per siaj romanoj dum tuta duono de la 20-a jarcento. Ne ekzistas brazilano, kiu neniam aŭdis pri Gabriela, Dona Flor, Kinkas Akvobleko, Tieta kaj pri la "kapitanoj sur sablo" - la malriĉaj knaboj vivantaj ĉe la kajo en Salvador, ĉefurbo de Bahia. Kaj tiu listo da figuroj povus longiĝi, ĉar efektive ĝi estas nur parteto de vasta galerio, kiu definitive eniris la fikcian panoramon de la brazila beletro. Jorge Amado kapablis perfekte respeguli la animon de la popolo, de la simplaj homoj, kun iliaj kredoj, kontraŭdiroj, suferoj kaj ĝojoj. Lia kolorplena, emocisaturita prozo kaptas la leganton je la koro. Se oni devus karakterizi lian skribarton, tiam oni devus difini ĝin kiel "homaman": li amegis sian popolon.

    
Oni rajtas aserti, ke li estas unuanime ŝatata – kun ebla escepto de iaj pedantuloj, kiuj kritikis lian simplan prozon kaj lian iel romantikan aliĝon al komunismo. Sed liaj politikaj ideoj neniel makulis la valoron de lia arto. Fakte, Amado ricevis multajn premiojn dum sia vivo, inkluzive de Premio Camões, la plej prestiĝa koncerne la portugalan lingvon. Diversajn liajn historiojn oni adaptis por televido, kino kaj teatro. Oni lin elektis por la Brazila Akademio de Beletro, kaj liajn verkojn oni tradukis al 49 lingvoj – inkluzive de Esperanto: la kompetenta brazilano Geraldo Pádua Esperantigis lian verkon "La Morto kaj la Morto de Kinkas Akvobleko". Ĉi-jare, la Muzeo de la Portugala Lingvo, en la urbo San-Paŭlo, omaĝas la grandan artiston per impona ekspozicio. Simila evento okazis en Parizo.
    
Jorge Leal Amado de Faria mortis en sia amata Salvador en la jaro 2001. Li definitive envenis la panteonon de literaturo ne nur pro sia agrabla, sentoplena prozo, sed precipe pro du apartaj trajtoj de sia verkaro: moderna regioneca scenejo kaj elstarigo de la miksado de rasoj kiel elemento por plibonigo de homaj valoroj. Skribante pri la homoj kaj moroj de sia regiono, li montris, ke la homo estas la sama ĉie en la mondo; kaj montrante la belecon de la brazila rasmiksita gento, li montris, ke ne ekzistas rasoj, sed nur... homoj kun homoj. Ni neniam forgesu lin.

-- 

Virtuala Brazila Esperanto-Movado

2012-06-28

El mia tirkesto


Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Andreo Bach el Gdynia en Pollando

El_mia_tirkesto.mp3Listen on Posterous
Mi ne opinias min poeto, verkisto, sciencisto aŭ ĝenerale iu fakulo. Tamen ekde mia junaĝo mi ŝatas skribi. Elpensi versaĵeton estis por mi kaj facila kaj agrabla okupo. Mia "tirkesto", kiel oni diras, enhavas plurajn skribaĵojn. Tamen mia vera aventuro komenciĝis dum unu el tendumadoj kun gekolegoj, kiam ni estis mezlernejanoj. Ni tiam volonte pasigis niajn feriotagojn apud tiu aŭ alia proksima lago. Unufoje okazis io, kio vere min inspiris. Iuvespere ni povis ekaŭdi belan kantadon akompane de gitaroj, kiu ege ekplaĉis al ni, do ni decidis aliri pli proksimen kaj laŭeble interkonatiĝi kun la kantistoj. Ĉi tiel okazis. Ni ĉiuj estis ravitaj pro la vera koncerto, kiu aŭdiĝis tiuvespere. Precipe raviĝis niaj koleginoj. Mi ne devas aldoni, ke knaboj en tiu aĝo faras plurajn klopodojn por imponi al la t.n. bela sekso. Niaj novaj kolegoj tiel bele kantis kaj plukis la kordojn, ke la knabinoj el nia societo preskaŭ enamiĝis. Tiutempe mi estis jam post kelkaj jaroj de mia muzika edukado, sed gitaron mi ankoraŭ ne ludis. Kia malbonŝanco.


Tuj post la reveno hejmen mi aranĝis por mi gitaron. Pasis apenaŭ kelkaj tagoj, kaj mi ellernis sufiĉe multe da akordoj bezonataj por akompani al si gitare. Kaj ĉu vi scias, kio okazis poste?

Dum la sekvaj tendumadoj mi estis stelulo. Verdire knabinoj ne nepre svenadis pro mia kantado (aŭ aspekto), sed mia rango plialtiĝis kelkoble. Mi povas nur mencii, ke mi pasigis tiun tempon agrablege, skribinte plurajn kanzonojn kun miaj tekstoj. La kanzonoj estis simplaj, sed ĝuste pri tio temis al junularo. Ili - la tekstoj kaj multaj aliaj - ĝis hodiaŭ dormetas en diversaj kajeroj kaj en la memoro de personoj, kiuj ilin iam aŭdis. Certe ĉi tiel restos, kaj mi tute trankvile, sen emocioj povas de tempo al tempo eltiri ion kiel interesaĵo. Ĉi-sube sur la foto vi povas rekoni min kun gitaro - tiufoje kiel stelulo inter esperantistaj junulinoj, kies okuloj sekvas la tekstojn, ne la gitariston :-)

Kaj hodiaŭ el mia tirkesto, se vi permesos, mi prezentos al vi kanzonon en Esperanto. Ĝi estas kvazaŭ manifesto skribita de mi antaŭ pli ol dudek jaroj. La registraĵo - verdire surbendigo - devenas el ĉ. 1986, kaj estis realigita en mia tiutempa ĉambro, do ne temas pri ia studio.

Mi titolis ĝin "Kun bona vorto". Jen ĝi.

Kun bona vorto, pro propra volo
mi iras al vi nun.
Memoru, fratoj, por ĉiuj homoj
egale brilas sun'.
Ĉiuj loĝantoj de nia mondo
devus kompreni, ke
tro longe ili estis malamaj
kaj malkonsentaj tre.
 
Ref.: 
Bezonas homoj lingvoperanton -
tutcerte estas ĝi Esperanto.
Kaj estu certaj ĉiam,
por ĉiuj same brilas 
la signo de l'esper' - verda stel'!

Ĉiam pli ofte tute mondskale
aŭdiĝas kuna kri'.
Sed lingvaj baroj ĝenas nin tamen,
dum agi volas ni.
Jam venas tempo de kunlaboro
por bono kaj feliĉ'.
Kondukas tien nur unu vojo
- per interkompreniĝ'!

Ref.: 
Bezonas homoj ...

--

Virtuala Brazila Esperanto-Movado

2012-06-27

Revado akcelas kreivon


Posted by  Anton Oberndorfer to Esperanta Retradio

revado_kreivo.mp3Listen on Posterous
Kiam la cerbo ŝaltas al "revado-modo", la neŭronoj funkcias kun granda intenseco. Revado akcelas laŭ studaĵoj la kreivon. La inspiro tamen ne venas dum nenionfarado, sed dum mense malpli defiaj agadoj. En la jaro 1905 eksplodis la genio de Albert Einstein. Tiam li publikigis kvar teoriojn el kiuj ĉiu unuopa meritis la Nobel-premion. Albert Einstein tiam havis altegan kreivon. Kion li atingis dum sia "mirinda jaro", tio estas supozeble unika en la historio de sciencoj.

Einstein estis tiel efikega kvankam li eĉ ne jam havis postenon kiel fizikisto kaj tiam devis perlabori sian vivtenon kiel subranga oficisto en la patentoficejo de Berno. Ĉu malgraŭ - aŭ ĉu ĝuste pro tio? Eble ĝuste la mensa ŝparflamo en lia profesia vivo estis akcela por tiu "eksplodo de genio". Almenaŭ tion supozigas studaĵo de Jonathan Schooler. La psikologo de la Universitato de Kalifornio estas specialisto por revado. Revado estas tiu stato kiu aperas kiam la "mi-konscio" nur malfirme direktas la homon kaj la pensoj ekvagas libere.

Ĝis antaŭ nelonge revado havis malbonan reputacion. Oni konsideris ĝin senproduktiva stato. Sed skanado de cerboj montras ke dum revado okazas gravaj aferoj. Dum la pensoj vagas, aktivas regiono de la cerbo kiu partoprenas en la konstruado de la longtempa memoro. Schooler eltrovis ke dum revado ankaŭ laboras la antaŭfrunta kortekso. Tiu parto de la cerbo kompetentas por la solvado de problemoj. Oni povus ankaŭ diri: Se kreivo havas lokon en la cerbo, ĝi situas ĝuste tie. Revado estas laŭ Schooler tre aktiva stato. Oni forlasas la nuntempon kaj la ĉi-lokon kaj direktiĝas al pli foraj aferoj kiuj tamen povas esti gravaj. Ĝis nun oni koncentriĝis pri la malavantaĝoj de tiu fenomeno, sed nun ni atentu ankaŭ la avantaĝojn.

La pereksperimentan eksplikon Schooler nun liveris en aktuala studaĵo. Li petis 145 studentojn al duminuta testo dum kiu ili devis trovi laŭeble multajn aplikojn por ĉiutagaj uzobjektoj kiel dentostabetoj, vestoteniloj kaj brikoj. Antaŭ la ripeto de la testo li dividis la testantojn en grupojn kaj donis al ili diversajn taskojn. La unua grupo devis solvi komplikajn memortaskojn, la dua grupo devis plenumi simplan reagoteston. Laŭ studaĵoj la pensoj ekvagas prefere sub tiaj kondiĉoj. La tria grupo devis nenion fari kaj la kvara grupo tute ne havis paŭzon. Nur la testantoj de la dua grupo pliboniĝis. Ili trovis je 41 procentoj pli da aplikoj por ĉiutagaj uzobjektoj ol dum la unua testokuro. Ŝajne revado efikas same kiel REM-dormado (REM=rapida okulmovado). Oni scias ke REM-dormado ebligas kreivajn eltrovojn.

Tamen mensa vagado ne aŭtomate signifas kreivon. Tiu stato plibonigas la kapablon por solvi problemojn nur se la problemoj estas jam konataj kaj se la koncerna persono jam antaŭe primaĉis ilin.

--

Virtuala Brazila Esperanto-Movado

2012-06-26

Regenera medicino


regenera_medicino.mp3Listen on Posterous

Medicinistoj volas kuraci malfortecon de la koro per implantado de freŝa muskola teksaĵo. Ili implantas ĉelojn kiuj devenas de la koncernata persono mem. Unua paŝo survoje al tiucela procedo nun sukcesis. Ĉu la terapio iam alvenos en la praktiko, tio tamen ne jam estas direbla.

Estas revo de multaj medicinistoj: kuraci damaĝitan koron per ĉeloj kiuj devenas de la paciento mem - tiel ke la korpo ne forpuŝos ilin. Tia terapio estas ankoraŭ espero por fora estonteco, sed israelaj esploristoj nun forprenis obstaklon el tiu vojo. En la "Eŭropa Kor-Ĵurnalo" la teamo raportas ke ili reprogramigis haŭtĉelojn de du pacientoj al batantaj korĉeloj. Transplanto de tiuj ĉeloj en ratojn montris ke la nove bredita teksaĵo sukcese integriĝis en la koron. Ĉu tiu procedo iutage estos aplikata en malsanulejoj kaj kiujn riskojn kaj kromefikojn ĝi alportos, tion oni ne jam povas diri.

"Ni montris ke eblas preni haŭtcelojn de altaĝaj pacientoj kun misfunkcio de la koro kaj transformi ilin en la laboratorio al sanaj, junaj, batantaj, kormuskolaj ĉeloj", diras la studestro Lior Gepstein de la instituto Technion en Haifa. Tiuj ĉeloj troviĝas en stato kiu egalas al korĉeloj nelonge post la naskiĝo.

La haŭtĉeloj devenas de du viroj kiuj aĝas 51 kaj 61 jarojn kaj kiuj suferas je nesufiĉa funkciado de la koro. En la laboratorio la esploristoj reprogramigis tiujn ĉelojn per enmeto de pluraj genoj kiuj remetas la ĉelojn kvazaŭ al embria stadio. La koncernaj genoj estas konataj el pli fruaj provoj pri transformado de ĉeloj en t. n. induktitajn plurpotencajn praĉelojn. Tiel jam oni sukcese retransformis ĉe musoj haŭtĉelojn al korĉeloj kaj ankaŭ al nervoĉeloj.

En dua paŝo la israelaj esploristoj igis la plurpotencajn ĉelojn evolui al korĉeloj kaj bredis ilin kune kun kormuskolaj ĉeloj en la laboratorio. Post 24 ĝis 48 horoj ambaŭ teksaĵoj kune batis. La teksaĵon la esploristoj implantis al ratoj por testi ĉu la ĉeloj tie sukcese integriĝis en la koron. Ankaŭ tiu parto de la eksperimento sukcesis.

Klinikaj studoj en kiuj la tekniko estos testata povus komenci dum la venontaj 10 jaroj, opinias Gepstein. Tamen oni ne tro esperu. La ŝancoj estas malgrandaj ke la procedo estos aplikebla ĉe pacientoj. Kaj eĉ se jes, daŭros ĉirkaŭ 15 jarojn por alveni tie. Tamen la studaĵo estas eksterordinare interesa.

-- 
Virtuala Brazila Esperanto-Movado

2012-06-25

Subakva sporta fiŝado je apneo


Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Gian Piero Savio el Israelo

fisxado_apneo.mp3Listen on Posterous
Familiaj travivaĵoj kaj dilemoj

Ekde infanaĝo mi abomenas ĉasadon.  Jam delonge mi ne plu manĝas viandon de mamuloj, ĉar ekestis en mi profunda respekto kaj sentemo rilate al tiu ĉi klaso de la animala regno, kiu evolucie tiom similas al ni, posteuloj de la praestaĵo "homo sapiens" (t.e. "homo saĝa"), kiel ni estas, aŭ eble, ni "devus" esti.

Mi senprobleme manĝas laktaĵojn, ovojn, fiŝojn kaj kortobirdojn, opiniante, ke ĉio tio konstituas nemalhaveblan homan nutraĵon. Tamen kelkfoje mi okaze pripensas tiun ĉi aferon kaj spertas iom da konfuziĝo pro pensoj kaj sentoj, kiuj kontraŭdiras tian konduton. Jen ekzemplo.

Mia filo, profesie instruisto pri matematiko kaj fiziko en supera lernejo, jam kelkajn jarojn ŝatokupas pri submara fiŝkaptado je apneo. Li mergiĝas kaj longe naĝas sub la akvo helpe de naĝiloj, plonĝmasko kaj spirtubo por respiri krozante marsurface.

Por ĉasi la fiŝojn li uzas subakvan pafilon, nomatan "arbalete", kiu helpe de elastaj tendenoj kapablas subite kaj fortege antaŭenpuŝi ŝtalan lancon ĝis maksimuma distanco de 3-4 metroj. Tiu ĉi lanco estas konektita per fadeno al turnilo de fiŝkano por reteni kaj fine mankapti la pafitan predon.

Por kapti fiŝon oni devas aŭ hazarde renkonti ĝin aŭ, retenante sian spiron dum maksimume 2-3 minutoj, mergiĝi je profundo de 15-20 metroj, embuske atendi surfunde aŭ surrife hazardan predon liberan en ĝia natura vivmedio, al ĝi sukcese alproksimiĝi ĝis 3-4 metroj kaj paftrafe enpiki ĝin.

Ĉi tiu tekniko postulas specifajn atletajn kapablojn, bonegan ĝeneralan nivelon de fizika preparado kaj optimuman sanstaton de la kardio-cirkula sistemo. Krome, ne sufiĉas havi longtempan apneo-kapablon, nepre necesas scii kiel reguligi ĝin por taŭge kaj longe agi subakve. La subakva fiŝisto devas havi, samtempe, apartan adapton al la mara medio kaj profundan konon de la kutimoj de la celataj fiŝspecioj, akireblan nur per sperto de multaj submaraj horoj.

La modernaj surteraj ĉasistoj, kvankam asertante, ke ili agas sporteme, fakte ili tute ne donas iun ajn ŝancon al iliaj predoj. Per altpreciza ĉasfusilo, ofte eĉ ekipita per teleskopa celilo, kun altefikaj kugloj, je distanco de centoj da metroj, ili pafas preskaŭ tute senkonsciajn bestojn. Nu, vere, ĉu tio estas sportema spirito? Do, laŭ tiu ĉi specifa punkto, subakva ĉasado je apneo estas sendube multe pli "ĝentlemana" kaj akceptebla agado.

Antaŭ kelkaj tagoj, post kelkaj frumatenaj horoj de tre laciga mergiĝado apud submara fora rifo je profundeco de 18 metroj, mia filo sukcesis fiŝkapti esceptan fiŝon (vidu la supran foton). Temis pri plene plenkreska "skombro", 30 kilogramojn peza kaj 140 centimetrojn longa. Laŭ lia rakonto vere temis pri ege malfacila kaj penege akirita kaptado. Laŭ la situacio de ĝia ovaro, temis pri fiŝo, pli-malpli 13-jaraĝa, kiu jam finis sian reproduktan ciklon.

Kompreneble mi sincere gratulegis mian fiŝiston kaj plurfoje frandis kune kun ĉiuj familianoj la ege bongustan fiŝeĝon. Tamen mi sentis samtempe ankaŭ aflikton pri tiu belega natura mortigita besto!

Guste hieraŭ mia filo, dum trejniĝa mergiĝo sen pafilo proksime de la marbordo, renkontis malnovan konaton, t.e. plenkreskan "labrakon", kies teritorion li jam konis kaj kiun antaŭe li ne sukcesis kapti. Scivoleme tiu ĉi fiŝo tre alproksimiĝis al li, ĉirkaŭnaĝadis, longe rigardis kaj sekvis lin. Mia fiŝisto emociplene kaj solene deklaris, ke nun li ne plu povu pafi tian amikon. 

Se vi estas scivolemaj pri subakva fiŝado je apneo, vi povas spekti la suban filmeton, kiun mi faris jam antaŭ pli ol tri jaroj por nia loka komunuma televidkanalo. Mi pardonpetas, sed, ĉefe pro amaso da poresperantaj okupoj, mi ne povis subtitoli la filmeton Esperante. Tamen, onidire, "bildo valoras pli ol mil vortojn", do, des pli moviĝantaj bildoj!

Embedded media -- click here to see it.


--
Virtuala Brazila Esperanto-Movado

2012-06-24

Kritiko (de Reto Rossetti)


Tiun ĉi sonaĵon produktis Luiza Carol

RetoRossetti.mp3 Listen on Posterous
KRITIKO
de Reto ROSSETTI (1909 -1994)

Dresita Urso de cigano
eklernis danci dupiede.
Ĝi sin ekzercis laŭ la plano
fiere, daŭre kaj obsede.

Jen al Simio ĝi demandis:
Ĉu homon mi ne rolas lerte?"
Kaj ĉi fakulo tuj respondis:
"Ho, nur malbone, tute certe!"

La Urso diris nekontente:
"Vi ja kritikas min envie!
Ĉu mi ne gestas elokvente?
Ĉu mi ne paŝas do gracie?"

Ĉeestis Porko, kiu donis
aprobon vigle senhezitan:
"Belege! Mi neniam konis
artiston tiel rafinitan!"

Nu, kiam tiu laŭdo sonis,
la Urso paŭzis konsidere.
Jam pli modeste ĝi rezonis,
kaj fine ĝi konkludis:

"Vere,kiam Simio min mallaŭdis,
en mi la dubo sin balancis;
sed kiam Porko min aplaŭdis,
do certe mi malbone dancis!"

Verkisto, lernu do admone

el tiu fabla histori':
Se Kler' kondamnas – jam malbone;
se Stulto laŭdas – tiom pli!


--
Virtuala Brazila Esperanto-Movado

2012-06-23

La donaco de Zamenhof


donaco_Zamenhof.mp3 Listen on Posterous

Kiam Zamenhof kreis la "Internacian Lingvon", li volis doni ion al la homaro kio plibonigos kaj plifaciligos la vivon. Li ja estis spertinta la multlingvan situacion en sia hejmloko kaj vidis la konsekvencojn kion tio havis por la kunvivado de la homoj. Certe la ĉiutaga vivo tie iel funkciis, sed la kunlaboro inter la diversaj etnaj grupoj limiĝis al la absoluta minimumo. Kaj la rusaj regantoj tute ne havis intereson pri iu komuna sento de tiuj homoj. Do ne okazis politika aŭ kultura kunlaboro.

Komuna, neŭtrala kaj racia lingvo povus kapabligi la homojn kune priparoli komunajn aferojn kaj tiel trovi solvojn kiuj kondukus al socia kaj ekonomia progreso. Kompreneble en situacio kie la ŝtataj aŭtoritatoj malhelpas ĉian iniciaton por kunlaboro inter la civitanoj, la civitanoj mem devas organizi la instruadon de  la lingvo al homoj kiuj estas taŭgaj por partopreni en komunaj diskutoj kaj projektoj. Oni povus kredi ke ĉio tio validas nur por diktatoraj reĝimoj, sed ankaŭ sub demokratia regado ĉiam estas regantaj grupoj kiuj volas malhelpi la desuban kunlaboron de la homoj.Do ankaŭ en nia epoko la situacio pri kunlaboro inter civitanoj el diversaj nacioj ne estas multe pli bona. Sed ni hodiaŭ troviĝas en demokratiaj landoj en konsiderinde pli bona situacio ol la homoj dum la epoko de Zamenhof. La kunlaboro en la socio ĝenerale tre bone funkcias. La grandaj mankoj troviĝas rilate al komunaj sentoj inter anoj de diversaj nacioj, nome en la kultura kampo. Tie la manko de komuna lingvo estas plej forte sentebla. Oni volas ja ankaŭ tiucele uzi la anglan lingvon, sed kiel montras la ekzemplo de la kanzonkonkurso de Eŭrovizio, la rezultoj estas mizeraj: Montriĝas ke la angla ne taŭgas por krei komunan senton en internacia medio. La homoj ja sentas ke ili nur malfacile komprenas ĝin, kaj ke paroli ĝin por multaj estas vera torturo kaj ke la kapablo altnivele esprimi sin apenaŭ estas atingebla.Esperanto aliflanke estas tre bone komprenebla, facile parolebla kaj multaj parolantoj de la lingvo atingas la kapablon altnivele esprimi sin en tiu lingvo. Tio donas tute alian senton, ĉar tio levas la memkonscion. Oni sentas sin pli forta. Kreskas la sento ke tiu lingvo estas donaco, donaco kiun oni povas perfekte kundividi kun aliaj. El tio kreskas sentoj de solidareco, de amikeco. La samlingvanoj fariĝas veraj "kunĝuantoj". Kaj ĝui la lingvon resp. la atingitan esprimkapablon ni povas jam nun, tuj. Ne necesas atendi ĝis la "Tago de Sankta Neniam".Kiel aŭskultanto de la Esperanta Retradio vi partoprenas en tiu bela komuna ĝuado. Zamenhof vere donacis al ni valoran ilon por plialtigi nian vivosenton. Ni ĉiam honorigu kaj memortenu tiun amikon de la homaro!

--

Virtuala Brazila Esperanto-Movado

2012-06-22

La supersignoj de Esperanto cxiam estis facile tajpeblaj.



---------- Forwarded message ----------
From: Alexandre Xavier Casanova Domingo <trigrupo@yahoo.es>
Date: 2012/6/22
Subject: [ VEKI ] La supersignoj de Esperanto cxiam estis facile tajpeblaj.

       Saluton al vi cxiuj.

       Dekomence, oni povas pensi ke la titolo de cxi tiu eseo estas blufo aux troigo. Se Zamenhofo mem, kreinto de Esperanto, jam permesis kaj citis procedojn por surogati la supersignojn, kiel, do, justigi mian aserton, jen, ke la supersignoj de Esperanto cxiam estis facile tajpeblaj? Sed mi ne blufas nek troigas. Kaj jen alia trajto de mia eseo: ke nur flankete kaj enkonduke mi parolos pri lingvistiko; esence, mi parolos pri filozofio, pri antropologio: pri la homa naturo.

       Nature, oni povas ankaux pensi ke, kun titolo kiel "La supersignoj de Esperanto cxiam estis facile tajpeblaj.", mia eseo temas esence pri lingvistiko. Sed ne, gxi temas esence pri filozofio. Tuj tion ni vidos.

       Neniu dubis iam serioze, kaj malankaux tion mi dubas, ke la normala kaj rekomendata skribado de Esperanto estas skribado per baza latina alfabeto, jen per majuskloj jen per minuskloj, kun supersignoj uzataj por indiki apartan fonemon super unu el la ses literoj de la grupo "c g h j s u".

       Do, cxi tiu eseo estas skribata tiel.

       Sed probable oni reagos tiel: "Ci blufas! Ci skribas cxi tie per iksosurogato, ne per supersignoj!".

       Kaj mi respondos ke mi ne blufas: mi skribas cxi tie per iksosurogato por cxiuj ses supersignendaj literoj (ankaux por la supersignenda litero "ux") kaj do mi skribas per veraj supersignoj.

       Mi ne volas elcxerpi la paciencon de miaj legantoj. La justigo de mia jxusa aserto estas kurta, logika kaj klara.

       La baza kaj orientiga (ecx deviga) verkaro pri la nukleo de la lingvo Esperanto, jen, la verkaro "Fundamento de Esperanto", nur priskribas kaj preskribas ke, cxiam kiam oni tion povas fari, oni skribu Esperanton per latina alfabeto kun cxiuj ses supersignendaj literoj klare supersignotaj. Sed la Fundamento de Esperanto neniam deklaras aux sugestas ke oni uzu apartan aux unusolan formon de la latina alfabeto, ekzemple specifan litertiparon aux specifan grafikan signon por indiki emfazon. Zamenhofo mem deklaris jam dekomence ke cxi tiuj detaloj estas negravaj, duarangaj kaj ne apartenantaj al la kerno de la lingvo. Kaj, fakte, la plej lingve ortodoksaj individuoj kaj grupoj kiuj skribis per Esperanto cxiam uzis kaj uzas diversajn variajxojn de la latina alfabeto, kvankam, fakte, preskaux cxiam nur tri aux kvar tiparoj estas uzataj por la korpo el la teksto cxe la lingve ortodoksaj eldonajxoj per Esperanto, jen revuoj, jen libroj, jen interretajxoj. Cxi tiu tipografia solvo estas simila al la tipografia solvo de la multaj aliaj lingvoj, jen teritoriaj, jen helpoplanitaj, kiujn oni skribas per latina alfabeto.

       Do, neniu aparta formo por tajpi aux reprezenti grafike la supersignojn de Esperanto estas deviga aux unika. Do, reprezenti grafike cxiun ekaperon de supersigno per la koncerna sensupersigna litero plus posta apuda litero "x", ikso, estas ankaux akceptebla rimedo por skribi la supersignojn, ecx laux la Fundamento de Esperanto kaj laux ties oficiala akademio de lingvopolico, la Akademio de Esperanto. Tajpi kaj legi tiel povas esti plimalpli peze kaj estetike malagrable, sed neniel heterodokse. Tial la modernaj komputiloj, kiuj ne estas kondicxitaj per la estetiko, la legado nek la tajpado antaux teksto en Esperanto komplete skribita per la ikso, rapide kaj facile povas konverti gxin en tekston per aliaj stiloj de supersigno, aux reciproke, iksigante tekston originale skribita per supersignoj gluitaj super aux sur cxiu koncerna litero.

       Sed nun, probable, oni demandos al mi: "Kial, (kon)damne, Zamenhofo mem ne emis nek rekomendis skribi per la litero ikso en Esperanto?".

       Mia respondo estas facila: Esperanto estas nur lingvo, sed esperantismo estas pli ol lingvo; gxi estas ideologio, partio, religio kaj eklezio. Zamenhofo ne estis nur esperantoparolanto aux esperantouzanto; li estis ankaux (kaj precipe) esperantisto, partizano de la esperantismo.

       Esperanto, la lingvo mem (sen esperantismo) ne bezonas malfacilajn formojn de tajpado, ecx gxi ne bezonas supersignojn, cxar reale Esperanto nur enhavas 26 fonemojn maksimume. Ne ekzistas reala distingo semantika inter la fonemo de la sensupersigna litero "h" kaj la simila fonemo kun supersigna litero "hx", nek inter la fonemo de la supersigna litero "gx" kaj la fonetike tre simila fonemo de la supersigna litero "jx". Oni facile povas (kaj rajtas) skribi Esperanton kun nur la baza latina alfabeto, sen digrafoj kaj sen difonoj.

       Sed mi rediras ke esti esperantisto ne estas nur paroli aux skribi Esperanton.

       La filozofio kaj la sociologio per germana lingvo kreis antauxlonge du vortojn kiuj estos tre utilaj al ni nun: "Gemeinschaft" kaj "Gesellschaft", kiujn mi tuj esperantigas laux iliaj prononcadoj: "gemajnsxafto" kaj "geselsxafto".

       La gemajnsxafto kaj la geselsxafto estas du formoj de asocio, sed profunde malsimilaj reciproke. La gemajnsxafto estas asocio formata per emociaj, tradiciaj kaj ne plene raciaj ligiloj; tipaj ekzemploj de gemajnsxafto estas la familio, la religio kaj la klubo de futbalo. La geselsxafto estas asocio formata per difinitaj raciaj ligiloj celante la atingon de komunaj interesoj inter siaj membroj; tipaj ekzemploj de geselsxafto estas la energia entrepreno por pumpi petrolon aux bruleblan gason, la konzerno aux komisiono fiksanta universalajn kodojn por skribi komputile cxiujn lingvojn (sistemo Unikodo) aux (almenaux teorie) la sindikato, la politika partio kaj la profesia konfederacio el entreprenistoj. Mi, intence, inkludis la tri lastajn ekzemplojn dubindaj por montri ke ne ekzistas klara kaj preciza limo inter gemajnsxafto kaj geselsxafto, sed pli reale gamo da situacioj, ofte ambiguaj aux mezaj inter gemajnsxafto kaj geselsxafto, kaj ofte sxanceligxante inter gemajnsxafto kaj geselsxafto cxe la sama asocio, laux la epoko kaj la situacio.

       Bona ekzemplo de cxi tiu ambigueco estas la statuso de la profesiaj futbalistoj en la plej bonaj futbalteamoj. Cxi tiuj futbalteamoj estas, nature, gemajnsxaftoj... sed la plimulto el iliaj futbalistoj estas dungitaj (tre bone dungitaj) laboristoj, kiuj neniam kaj neniel laboros senpage. Ili, la profesiaj futbalistoj, teorie reprezentas la simbolojn kaj la dezirojn de venko de cxiu aparta teamo kie ili laboras; sed, samtempe, ili deziras, logike, gajni monon kiom eble plej multe, dueco kiu ofte kauxzas konflikton kiam unu futbalisto forlasas sian "amatan" teamon favore al alia teamo kiu pagos al li duoblon cxiujare. Logike, la membroj de la teamo jam scias ke la rilato de la plej bonaj futbalistoj kun la teamo estas pli geselsxafto ol gemajnsxafto, sed samtempe ili argumentas ke la klubo de futbalo "ne estas komerca entrepreno" kaj ke, do, la monavida futbalisto devus respekti lojalecon al sia teamo. La reala konduto de la futbalisto restos fiksita, precipe, per lia statuso (jen amatora, jen profesia, jen intermeza), per siaj emociaj ligiloj al la klubo, per siaj realaj eblecoj cxe la merkato de futbalistoj kaj per la naturo de la futbalklubo (jen amatora, jen auxtentike komercentreprena sporta, jen intermeza).

       La klara disigo, cxe la ekstremoj, inter la gemajnsxafto kaj la geselsxafto, ne kasxas la ekziston de flua transiro inter ambaux formoj de asocio.

       Esperanto, kiel nur internacia helpoplanlingvo, teorie estas klara bazo por geselsxaftoj kiuj, simple, disvastigus science kaj teknike Esperanton kiel cxipan, rapidan kaj efikan solvon al la internacia problemo de la komunikado inter individuoj sen komuna teritoria lingvo. Ja, multaj esperantoparolantaj aux esperantistaj asocioj tion proklamis formale... sed la vero neniam aux preskaux neniam estis tiel. La grandaj teritoriaj, fakaj aux ideologiaj asocioj kiuj reale uzas Esperanton estas preskaux cxiam gemajnsxaftoj kun kelkaj trajtoj el la geselsxaftoj, sed cxefe gemajnsxaftoj.

       Alidirite: la reala disvastigo de Esperanto estas praktike ligita al la esperantismo, do al "la lingvo de paco kaj amo".

       Do, ni jam povas kompreni kial dauxras la pseuxdoproblemo de la supersignoj. Cxi tiu pseuxdoproblemo aux kvazauxproblemo ne ekzistas inter esperantoparolantoj kiuj Esperanton nur uzas laux la tipa maniero de la geselsxaftoj. Tiaj esperantoparolantoj skribas per la ikso, aux tute sen supersignoj kiel en la sistemo nomata "minirefo" (kiu malankaux uzas digrafojn kaj difonojn).

       Sed la minirefo aux la iksotajpado, kiuj neniel malhelpas serioze la interkomprenadon per Esperanto, kiuj do ne atakas Esperanton mem... agas kontraux la jen kasxa jen malkasxa bazo de la gemajnsxafto kiu fakte subtenas Esperanton, kaj sen kiu Esperanto estus hodiaux margxena aux malaperinta helpoplanlingvo en la historio de la helpoplanlingvoj, kiel Volapuko aux Intalo.

       Tre facila tajpado kaj legado, sub cxiuj cirkonstancoj, malhelpas paradokse la gemajnsxaftojn, la esperantismon, cxar tiu facila tajpado kaj legado tro helpas la geselsxafton, la lingvon Esperanton kaj ties praktikan facilan uzadon.

       Ju pli facila estos Esperanto kiel nur lingvo, des malpli forta estos la esperantismo. Cxiu gemajnsxafto inkludas ritojn de paso, ofte absurdaj kaj ecx dangxeraj, sed ankaux ofte inkluditaj cxar ili estas absurdaj, dolorigaj aux dangxeraj. La ceteraj membroj de cxiu gemajnsxafto deziras ofte scii cxu la nova kandidato al la gemajnsxafto deziras precipe atingi siajn proprajn (cxefe raciajn kaj egoistajn) celojn kiel en geselsxafto, cxu li aux sxi akceptas subordigi sian individuecon al la gemajnsxafto kaj ne plu konsideri sian gemajnsxafton kiel ion ekstera, cirkonstanca kaj finfine forlasebla; kiel geselsxafton.

       La supersignoj kaj la deviga sufikso de akuzativo estas, science, klaraj bariloj cxe Esperanto al la internacia komunikado, kaj antaux multaj jaroj oni jam scias ke la plej bona solvo estas skribado per nur la baza latina alfabeto (sen digrafoj nek difonoj) kaj kun okazaj specifaj prepozicioj, anstataux la sufikso de akuzativo, por indiki la akuzativon kaj aliajn sintaksajn nuancojn. Sed tiu kiu emas paroli kaj skribi Esperanton tiel, suficxe montras ke gxi ne amas Esperanton, ke gxi nur uzas Esperanton kiel komunikilon... do, ke, se gxi trovas alian komunikilon pli komforta ol Esperanto, probable gxi neglektos aux ignoros Esperanton.

       Estas, ekzemple, neniu sekreto ke mi ne amas (nek malamas) Esperanton, ke gxin mi uzas nur kiel lingvon, sen esperantismo, kaj ke mi preferas uzi la reformitan Esperanton konata kiel Ido por mia precipa uzado de Esperanto, jen, la filozofio. Mi ne estas gemajnsxaftano de Esperanto, sed nur geselsxaftano, kaj mi agnoskas ke sciencoteknike Ido estas, gxenerale kaj averagxe, pli bona kaj tauxga ol zamenhofa Esperanto.

       La homa naturo sxancxeligxas konstante inter racieco kaj malracieco. Tiu denaska kaj malfacile solvebla konflikto de la homa naturo estas la konflikto kiun mi volis montri cxi tie; la lingvaj ekzemploj kiujn mi donis estas duarangaj kaj nur instrumentaj. Mi opinias ke la homo devas iri kiel eble plej alte al la kompleta racieco, cxar la malracieco ne estas finfine vera vojo al la felicxo, kaj la racieco jes portas en la felicxon. Sed tio implicas la kreadon de plena individueco por la individuo, preter la grupo, preter la gemajnsxafto; jen la granda, dauxra kaj dornoza vojo al la pleneco, al la felicxo.

       Nu: mi konsideras ke cxi tiu polemikega eseo jam havas suficxajn parolojn por esprimi mian nekutiman sintenon pri la supersignoj, la esperantismo kaj Esperanto. Do se ci, leganto, deziras dialogi, ci nur bezonos kontakti min. 

       Amike, el Aleksandro Ksavero Kasanovo Domingo, posxto elektronika trigrupo@yahoo.es (trigrupo arobo yahoo punto es).

2012-06-21

Adiaŭu viajn muson kaj klavaron


Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Gian Piero Savio el Israel

adiaux_muso_klavaro.mp3Listen on Posterous

Interago per manmovado


Oni ofte diras al mi, denaska italo, ke ĝuste pro tio mi kutimas paroli per tre multe da mangestado. Fakte, evidentiĝas, ke italoj ne gestadas pli ol danoj aŭ japanoj, ili nur faras pli larĝajn mangestojn uzante pli grandan "gestan spacon". Baldaŭ ni ĉiuj povos uzi nian naturan gestkapablon por facile interagi kun komputiloj, almenaŭ kun nia surtabla komputilo. 


Dum jardekoj, homoj revis pri ebleco kontroli komputilojn en natura homa maniero. Sed krom en sciencfikciaj verkoj kaj en laboratoriaj eksperimentaj sistemoj, neniam tiaj aparatoj eniris en la realan vivon - ĝis nun. La ebleco kontroli iun ajn komputilon per nuancaj mano-kaj-fingro-movadoj profunde transformos la manieron kun ĝi interagi. 

Verŝajne vi ion konas pri novgeneraciaj teleregiloj por videoludoj, kiuj kapablas helpe de akcelerometroj kaj bildosentiloj kapti la manmovojn de la ludanto, kiu tenas enmane la teleregilon kaj ilin transformi en realtempajn enigajn komandojn por komputilo. Tial vi povas reale kaj konkrete "ludi", ekzemple, tenisan matĉon kontraŭ avataro sur televidekrano en via salono! Kaj tute ne temas pri komputila simulado: via korpo VERE baraktas, VERE ŝvitas kaj VERE sekrecias adrenalinon kaj endorfinojn.

Lastatempe aperis analoga noviga teknologio, kies ĝiaj kaliforniaj inventintoj nomis angle "leap motion". Ni povus esperante nomi ĝin "manmovo" kaj mallongige "momo". Jen kelkaj informoj laŭ asertoj de la inventistoj.


Momo reprezentas tute novan manieron interagi kun via komputilo. Ĝi estas pli preciza ol muso, tiom fidinda kiom klavaro kaj pli sentema ol tuŝekrano. Unuafoje vi povas kontroli komputilon tridimensie per viaj naturaj mano-kaj-fingro-movoj. Tiu ĉi tekniko kapablas distingi individuajn fingrojn kaj spuri ĝiajn movadojn je precizeco de centono de milimetro.

Uzi "momo"-n estas intuicie facile. Ekzemple, gesto de foliumado en la aero, kaŭzas ŝanĝon de folio sur la ekrano, kiu tiel restos pura kaj netuŝita, kiel ĝi devus esti. Ankaŭ la instalado kaj agordo de la sistemo estas tute intuiciaj: vi enŝovas la konektilon de la aparato en USB-konektejon, instalas la programaron kaj post mallonga kalibrado kaj kelkaj minutoj de ekzercado, vi povos interagi kun via komputila labortablo uzante naturajn mano-kaj-fingro-gestojn. La sistemo kapablas distingi inter dikfingro kaj aliaj fingroj kaj eĉ rekoni objektojn, kiujn la uzanto tenas enmane, kiel krajonojn.

La aparato, kiu iom similas al poŝtelefono (vidu la suprajn bildojn 1 kaj 2), funkcias per kreado super ĝi de tridimensia interaga volumeno de tri kvaronoj de kuba metro. Oni povas uzi samtempe plurajn aparatojn por pligrandigi la interagan spacon.

Similajn teknologiojn jam de longe oni uzas en eksperimentaj sistemoj sed "momo" estos la unua sistemo baldaŭ libere aĉetebla per ĉirkaŭ 56 eŭroj kaj instalebla en makintoŝaj kaj vindozaj komputiloj.

Do karaj komputilemaj geamikoj preparu vin por sufiĉe baldaŭ adiaŭi viajn muson kaj klavaron!

Se vi deziras, vi povas rete spekti reklaman filmeton pri tiu noviga manmova aparato:

Embedded media -- click here to see it.


--

Virtuala Brazila Esperanto-Movado

2012-06-20

Verdaj plendoj (de Hilda Dresen)


Tiun ĉi sonaĵon produktis Luiza Carol el Israelo

Dresen_.mp3Listen on Posterous

VERDAJ PLENDOJ
de Hilda DRESEN (1896 -1981)

La esperanta instruisto konstatas,
ke malbone la afero statas,
ke la diligento
forflugas kiel facila vento,
ke la dek ses reguloj
senlerne kuŝas en anguloj,
ke la scio de la kompanio
estas neta nenio
ĉe la fino de la kurso…
Kaj li murmuras kiel urso.

La esperanta propagandisto konstatas,
ke liajn prezentadojn oni ne ŝatas,
vanas la paroloj anemiaj,
freŝaj faktoj antaŭdiluviaj
kaj multvorta nenidira stilo…
Do li ploras kiel krokodilo.

La esperanta eldonisto konstatas,
ke lia monujo terure platas,
ke librojn li ne vendas,
ĉar la vera esperantisto,
kun admirinda persisto
neniam ion aĉetas aŭ mendas,
nek amdelirojn de poetoj,
nek revuojn aŭ gazetojn,
malgraŭ ties malavaraj aroj
da preseraroj.
Do admonojn pri libromendo, abonpago
li ripetas kiel papago.

La esperanta grupkasisto konstatas,
ke la grupa kaso fastadas,
ĉar la membroj observas la devizon
esperantistan,
ĉiorezistan:
Neniam pagi kotizon!
Tial do li, preskaŭ sen okupo,
hurlas kiel malsata lupo.

Sed ili plendu kaj plendu,
nin, "kavalirojn de alta ideo",
ilia plendo kaj veo
neniel por tio tentu,
ke ni per lingvolerno nin turmentu,
novajn propagandmetodojn inventu,
gazetojn – eĉ propralandan – mendu,
kotizon al la kasisto sendu,
sed admonojn ni malatentu,
nur krokodilu aŭ silentu,
indiferentu,
maldiligentu
kaj restu bonaj esperantistaj tipoj:
nin zorge gardu de labortroo,
en la esperantista zoo
ni restu la bradipoj.*

* bradipo = Sud-Amerika mamulo, ege dormema.

--
Virtuala Brazila Esperanto-Movado

2012-06-19

Kelkaj pensoj pri rivalado


Posted by  Anton Oberndorfer to Esperanta Retradio

Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Andreo Bach el Gdynia en Pollando

Por aŭdi: (vizitu la paĝon)

(EURO 2012 en Pollando kaj Ukrainio)

Mia intenco entute ne estas kritiki, tamen ĉio en la vivo postulas penon kaj klopodojn. Mankis ili iomete bedaŭrinde dum la lasta matĉo de la polaj piedpilkistoj kun la ĉehaj kadre de la ĉi-jara piedpilkista ĉampionado. Rezulte de tiu ĉi malvenko poloj jam ne plu partoprenos en la turniro. La rivalado okazanta sur kelkaj stadionoj de Pollando kaj Ukrainio alportas ĉiam pli novajn surprizojn. Kelkaj faktoj tamen estas ŝajne sendiskutaj. Kiel nefakulo mi ne volas okupiĝi pri detaloj de unuopaj luktoj de pilkistoj. Mi intencas baziĝi prefere sur miaj amatorecaj spertoj, ĉar kiel junaĝulo mi pasigis multajn horojn kurante malantaŭ pilko kun miaj kolegoj. Ankaŭ eldiroj de diversaj sportkomentistoj konfirmas mian opinion.

Dum EURO 2012 kiel ĉiam ni povas rimarki, ke ludstiloj principe diferencas. Tamen ĉiu el ni ŝatas admiri precipe teknikan lertecon de ludantoj, kiu ebligas plej diversajn artifikojn aŭ efikajn pafojn, kiuj trafas al golejo. Kiam al batalantoj mankas scipovo aŭ talento, tiam publiko alte taksas almenaŭ ilian batalemon. Retranspreni pilkon, kiun oni perdis de antaŭ siaj piedoj, ne estas eble sen kuri. Havi sufiĉe multe da fortoj por kuri ludkampe estas baza afero de ĉiu piedpilkisto. Sen tiu ĉi fizika dispozicio neniu tekniko helpos. Ankaŭ helpos nenion staboj da psikologoj. Laŭ mi ĝustmaniere psike preparita sportisto komprenas la signifon prepari sin kiel eble plej bone ĝuste fizike. Kompreneble regi pilkon tiamaniere por povi fari trukojn, kiuj malebligas depreni ĝin al si, kaj aliflanke ebligas precize puŝi ĝin direkte al la samklubanoj, estas same grava. Oni diras, ke ofte decidas bonŝanco. Verdire jes, sed ĉiu bonŝanco okazas dum ludo. Ju pli bona estas la ludo, des pli ofte alvenas bonŝancoj.

Tamen post kiam la polaj piedpilkistoj ne sukcesis venki siajn najbarojn - ĉehojn, kiuj kvalifikiĝis al la kvaronfinalo, la poloj estas malkontentegaj. Ja ŝajnis ebla la venko super Ĉehio, se poloj pli frue atingis remison kun Rusio, kiu pli frue tiom draste venkis Ĉehion. Sed okazis alie. Do ŝajne la plej granda malvenkinto de la A-grupo estas Rusio venkita de Grekio, ĉar Grekio ja estis pli frue venkita de Ĉehio. Pro tio la remiso de Pollando kun Rusio estas opiniata kiel sukceso.

En la daŭro de la ĉampionado certe okazos situacioj por ĝojo kaj larmoj. Sporta rivalado postulas luktadon. Sed ne ĉiu gajnos la ĉefpremion. Kvankam la unua loko sur la podio fierigas, tamen ĉiu rivalanto povas esti certa, ke zelotoj pardonos al tiu eĉ malvenkon. Post bona ludo, vidante klopodojn, penon kaj ŝviton, en sporto ĉio fariĝas pardoninda. Simile estas en la vivo, ĉu ne? Agnosko kaj premioj estas destinitaj por la plej bonaj. Kio estas via lukto? Por mi la plej agrabla kaj tre ekscita estas nuntempe lukto kun Esperanto - onidire la plej facila lingvo, kiu tamen mem ne venos en la kapon! Tutmonda Esperanto-Ĉampionado daŭras! Estas ni, kiuj devus rivali kaj venki ĉiutage, por ke fine Esperanto venku en ni!
--
Virtuala Brazila Esperanto-Movado

2012-06-18

Multekosta parkumado


multekosta_parkumado.mp3 Listen on Posterous
Se oni loĝas en granda urbo kiel Vieno oni devas bone pripensi ĉu oni vere volas havigi al si propran aŭtomobilon. Aŭtomobilo ja estas tre valora posedaĵo, oni devas elspezi multege da mono por akiri ĝin kaj la kostoj por la uzo same estas altaj. Oni devas zorgi pri sia aŭtomobilo por ke ĝi funkciu dum multaj jaroj kaj ne rustiĝu. Tiucele estas plej bone meti ĝin en propran garaĝon, sed en granda urbo plej multaj homoj ne havas garaĝon kaj ili do luas lokon en publika garaĝo aŭ ili lasas la aŭtomobilon ĉe la rando de la strato en la proksimeco de la propra loĝejo. Se oni ne loĝas en la centro de la urbo, tio povas esti ankoraŭ senpaga, sed nun ekz. en Vieno la distriktaj konsilantaroj enkondukas kotizon por parkumado ankaŭ en la ekstercentraj distriktoj de Vieno.

Dum en Vieno la problemo de la ŝrumpanta disponebleco de parkumejoj jam delonge eniris la konscion de la homoj, en grandega urbo kiel Pekino la problemo estas relative nova, ĉar nur de kelkaj jaroj la homoj tie havas sufiĉe da mono por akiri aŭtomobilon. Sed nun la nombro de aŭtomobiloj atingis jam milionojn kaj tial la trafiko fariĝas pli kaj pli ĥaosa kaj montriĝas ke mankas parkumejoj. Nur por eble ĉiu dua posedanto de aŭtomobilo disponeblas vera parkumejo. En Pekino estas registritaj 5 milionoj da aŭtomobiloj, sed la ĉefurbo disponas nur pri 2,48 milionoj da parkumejoj. La gazetaro jam skribas pri "parkumeja krizo". Precipe ĉe la komercaj centroj la serĉado pri parkumejo fariĝas koŝmaro. Jam antaŭ la parkumdomoj formiĝas longaj densaj vicoj kaj blokas la jam plenŝtopitajn stratojn de la metropolo kun siaj 20 milionoj da enloĝantoj.En multaj malnovaj loĝkvartaloj de Pekino eĉ ne haveblas parkumejoj ĉar antaŭ jaroj nur malmultaj familioj posedis aŭtomobilon. Hodiaŭ la enloĝantoj devas parkumi en la korto. Tio ripete kaŭzas kverelojn inter la najbaroj kiuj reciproke okupas la disponeblajn lokojn. Sed eĉ se haveblus pli da parkumejoj, multaj aŭtomobilistoj preferus parkumi ie sur la trotuaro, ĉar la kotizoj por parkumado konsiderinde plialtiĝis. La tarifoj duobliĝis en la forte frekventataj distriktoj de la urbego al 10 juanoj (1,24 eŭroj) pohore. La sekvaj horoj kostas 15 juanojn (1,86 eŭroj) pohore.Oni devas instigi la homojn laŭeble uzi publikajn transportilojn. Kaj oni devas provizi parkumejojn ĉe la haltejoj en la antaŭurboj por faciligi la ŝanĝon de la veturilo. Jam videblas tiurilate iom da progreso. Ĝis la fino de la jaro 2011 plialtiĝis la nombro de enloĝantoj kiuj ĉiutage uzas publikajn transportilojn por atingi la laborejon almenaŭ de 39,7 procentoj al 42 procentoj.

Embedded media -- click here to see it.



--
Virtuala Brazila Esperanto-Movado

2012-06-17

Lernferiadoj kaj lingvovojaĝoj


Posted by  Anton Oberndorfer to Esperanta Retradio

lernferiadoj.mp3Listen on Posterous

Pli kaj pli da gepatroj sendas siajn infanojn dum somero al lernferiadoj kaj lingvovojaĝoj. Kaj ili pagas tiucele multe da mono. La kaŭzo povas esti ripeta ekzameno post la ferioj aŭ tutsimple tempokupa agado dum la longaj ferioj. La demando estas granda.

Multaj gepatroj dum la longaj someraj ferioj ne havas sufiĉe da tempo por siaj infanoj kaj do la aspekto de lernsubteno per kromlecionoj ja estas grava motivo por sendi infanojn al lernferiadoj, sed aldoniĝas la bezono oferti al la infanoj sencohavan okupiĝon dum la ferioj.

La gepatroj tiucele estas elspezemaj. Unu semajno en lernkampadejo kostas inter 150 kaj 700 eŭrojn. La averaĝa aŭstra familio investis 407 eŭrojn por la someraj kromlecionoj. Tiu sumo estas iom pli alta por gimnazianoj de la supraj klasoj, sed ankaŭ por bazlernejanoj la elspezo jam sumiĝas al 350 eŭroj dum unu somero.

La organizantoj de lernferiadoj tamen devas forte engaĝiĝi por teni sian pozicion en la merkato. Ili devas oferti ampleksan libertempan programon kiel rajdlecionojn, noktajn migradojn, ekskursojn aŭ someran sledadon.

Kaj ne nur la junulaĝaj gelernantoj partoprenas en lernferiadoj. Jam bazlernejanoj tie povas ricevi kromlecionojn. Principe unu semajno en tia kampadejo ne estas problemo por bazlernejanoj, sed la gepatroj neniam sendu sian infanon tien kontraŭvole. Kaj ĉe bazlernejanoj povus aperi la danĝero ke ili tro frue alkutimiĝus al subteno dum lernado. En tiu aĝo oni neniel signalu al la infanoj ke ili ne povus atingi la lerncelon sen subteno.

Ankaŭ lingvovojaĝoj populariĝas ĉe pli kaj pli juniĝanta partoprenantaro. Dum en antaŭaj epokoj precipe lernantoj de la supraj klasoj volis plivalorigi siajn lingvajn lertojn en eksterlando, hodiaŭ jam 10- ĝis 14-jaruloj survojas eksterlande dum somero. En ĉi-lasta kazo la gepatroj estas la instigantoj, dum la pli aĝaj gejunuloj propravole partoprenas. Por ili la plej grava motivo estas la perspektivo plialtigi sian memkonscion dum parolado de la fremda lingvo.

Ĉar plej ofte temas pri la angla lingvo la plej popularaj celoj por lingvovojaĝoj de aŭstraj gelernantoj estas Londono kaj Brighton en Anglio. Sed la kostoj por tio estas konsiderinde altaj. Trisemajna kurso en Londono dum somero ekzemple kostas inkluzive de flugo kaj restado ĉe gastfamilio 1960 eŭrojn. Kaj por vojaĝo al Usono tiuj kostoj denove estas pli altaj.

--

Virtuala Brazila Esperanto-Movado

2012-06-16

Unua interkontinenta flugo de sunenergia aviadilo


sunenergia_aviadilo.mp3Listen on Posterous

La mondo bezonas pionirojn. Ĉiam estas novaj defioj, ĉar por la kreskanta homaro malfermiĝas ĉiam novaj problemoj. Kerna problemo estas trovi puran - do ne malpurigan - energiformon. Tio estas tute klare la sunenergio. Rilate al ĝia uzo la plej granda defio estas la transportiloj kaj el la transportiloj certe la avidadiloj. La svisa pioniro Bertrand Piccard volas montri ke eblas flugi nur per sunenergio.

Kaj nun okazis grava premiero: Unuafoje sunenergia aviadilo sukcesis plenumi interkontinentan flugon. "Solar Impulse" transpaŝis la maron de Hispanio al norda Afriko. La surteriĝo okazis je plena luno senprobleme.

Tio estas nova rekordo de la svisa persuna aviadilo. Post pli ol 18 hora flugodaŭro surteriĝis la 1,6 tuna aviadilo kiu funkcias ekskluzive per sunenergio dum la nokto al la 6-a de junio en la maroka ĉefurbo Rabato post sia unua interkontinenta flugo . La aviadilo en grandeco de Airbus A340 estis sukcese pilotita de la sviso Bertrand Piccard de Madrido al Maroko.

La surteriĝo en la flughaveno Rabat Salé okazis je plena luno je 23:27 loka horo. Piccard laŭdis la marokajn partnerojn pro la elstare bona preparo. Li estis entuziasmigita kaj dankis al ili. Ankaŭ lia edzino Michelle kiu lin atendis en Rabato estis feliĉega. "Tio estas realigo de revo", ŝi diris.

"Solar Impulse" surteriĝis sur rulvojo kun longeco de 3,8 km. Tie ĝin atendis pluraj dekoj da interesuloj. La aviadilo restis dum 5 tagoj en Rabato antaŭ ol daŭrigi la flugvojaĝon al publika evento en la sudmaroka urbo Quarzazate. La maroka reĝo Mohammed 6-a tie inaŭguros la plej grandan  sunenergian termoelektrejon. Piccard admiras la grandan engaĝiĝon de Maroko en la ekspluatado de sunenergio.

Lia aviadilo povas stokigi la sunenergion kaj tial ĝi povas flugi ne nur dumtage sed ankaŭ dumnokte. Tio ne konsumas fuelon kaj sekve ne enaeriĝas rubgasoj. En la aviadilo estas instalitaj 4 elektraj motoroj kun 4-foje 10 ĉevalpovoj kiuj ricevas la elektron de 12.000 sunĉeloj. La aviadilo atingas rapidecon de nur 70 km pohore kaj tiel tiurilate estas komparebla kun motociklo "Vespa".

Jam pasintjare per la sama aviadilo okazis internaciaj flugoj al Bruselo kaj Parizo. Ĝi estis tiam elstara gasto ĉe la Internacia Aviada Ekspozicio en Le Bourget. Piccard per tio volas instigi la politikistojn al pli ambicia energipolitiko.

--

Virtuala Brazila Esperanto-Movado

2012-06-15

Aŭstraj entreprenoj volas varbi fakulojn eksterlande


fakuloj_sercxataj.mp3 Listen on Posterous

La ekonomia ĉambro de Aŭstrio volas aktive klopodi varbi laborforton el landoj kie la kvoto de senlaboruloj estas tre alta. Ĉiu kvina laborejo en Aŭstrio ne plu trovas sufiĉe da fakaj kunlaborantoj. La duono de entreprenoj kun laborejoj kun pli ol 20 kunlaborantoj plendas pri plialtiĝanta manko je fakuloj.

La organizo pri ekonomia kunlaboro kun eksterlando de la aŭstra ekonomia ĉambro esploras en la koncernaj ŝtatoj la potencialon kaj kunigas aŭstrajn firmaojn kaj eblajn kunlaborantojn. Ĉi-rilata pilota projekto de la regiona ĉambro de Vorarlberg en la okcidento de Aŭstrio ĵus plenumiĝis. Por la venonta informa aranĝo en Madrido jam anonciĝis pli ol 1000 interesuloj."Estas ankaŭ signo de solidareco, se ni serĉas kunlaborantojn tie kie la senlaboreco estas plej alta", diras la tutaŭstra ĉambra prezidanto Christoph Leitl. Oni serĉas seruristojn, tornistojn, veldistojn, teknikistojn de plej diversaj kvalifniveloj. Se ili venos de Hispanio al Aŭstrio, necesos certigi ke ili ricevos subtenon en la lernado de la germana lingvo.Sed ne nur Hispanio estas konsiderata lando kie eblas varbi novajn kunlaborantojn. Ankaŭ Irlando kaj Portugalio, same kiel Italio kaj Bulgario disponas pri multaj laborserĉantoj kiuj estas alparolindaj.Kiom da kunlaborontoj en Hispanio aŭ en aliaj ŝtatoj estas troveblaj, tion prezidanto Leitl ne jam volas diri. "Ne estas antaŭvideble. Sed oni provu ĉion en bona senco por ĉiuj."La eksterlandaj filioj de la ekonomia ĉambro analizis la koncernajn labormerkatojn. En la interreto oni aperigis sur specialaj retpaĝoj koncizajn portretojn de tiuj firmaoj kaj laborpostenoj pri kiuj temas. En speciala renkontiĝa aranĝo oni kunigas firmaojn kun laborserĉantoj kiujn oni estis antaŭe selektinta.Germanio anoncis transpreni la aŭstran modelon. En Germanio disponeblas 80.000 kvalifigaj laborpostenoj por kiuj en Germanio ne troveblas kandidatoj.Kompreneble estus pli bone krei laborlokojn en la landoj kie regas la senlaboreco, sed tio ne eblas en unu paŝo. Unue necesas kapabligi kaj trejni la homojn por la koncerna laboro en la landoj kie la entreprenoj havas sian sidejon kaj nur poste eblas fondi filiojn en la devenlandoj de la nunaj laborserĉantoj. Tiuj filioj tiam havos kunlaborantojn kiuj konas kaj akceptas la laborkulturon de la entreprenoj kiuj laborigas ilin. La merkatoj pli kaj pli tutmondiĝas kaj la klasika eksporto ne plu sufiĉas. Nun ankaŭ mezgrandaj entreprenoj fondas filiojn en aliaj landoj, eĉ en aliaj kontinentoj kaj por tio bezonas kvalifitajn kunlaborantojn.

--

Virtuala Brazila Esperanto-Movado

2012-06-14

Jean Jacques Rousseau rememorinda


Tiun ĉi sonartikolon verkis kaj produktis Paŭlo Sergio Viana el Brazilo

rousseau_rememorinda.mp3Listen on Posterous
Ĉu filozofio estas utila por la praktika, ĉiutaga vivo? Laŭ iuj homoj, ĝi estas esence grava, laŭ aliaj ĝi ofte glitas en tempoperdigajn spekulaciojn. Por solvi tiun dilemon, ni devus reveni al la esenca, etimologia propono de filozofio: "amo al scio". Alivorte, kiam oni okupiĝas pri filozofiaj temoj kaj ideoj, tiam oni devas ne nur serĉi konsenton aŭ malkonsenton, sed precipe malfermi la spiriton al libera pensado, al novaj konceptoj.

Antaŭ 300 jaroj naskiĝis en Svisujo unu el la plej influaj filozofoj en la historio de la okcidenta mondo: Jean Jacques Rousseau. En Francujo, kune kun Voltaire, Diderot kaj aliaj intelektuloj, li kontribuis al evoluigo de la tiel nomata "Iluminismo", kiu naskiĝis en Anglujo. Tiun skolon de filozofio karakterizas plej granda valorigo de racio, super sentoj, mistikemo kaj dogmeca religio – kiuj, laŭ ĝi, restigis la homaron en mallumo. Tiuj ideoj estis la fekunda grundo, en kiu ĝermis la Franca Revolucio. Efektive, el la tri eroj, kiuj formas la devizon de la Franca Revolucio, Rousseau funde okupiĝis pri la du unuaj: libereco kaj egaleco. Liberecon li elstarigis kiel esencan elementon por la homa vivo. Li difinis ĝin kiel nemalhaveblan rajton kontentigi siajn bezonojn kaj elekti sian propran vojon. Koncerne tion, ĉiuj homoj estas egalaj. Sekve, li pledis por politika sistemo, kiu respektu tiun rajton, kio kondukis lin al ellaborado de konceptoj pri ideala funkciado de la socio. Siajn ideojn sur ĉi tiu kampo li eternigis per klasika verko: "La Socia Kontrakto".
    
Kompreneble, por atingi liberecon kaj egalecon en la socio, Rousseau alvenis al punkto, kiu ĝis nun faras lin aktuala: edukado. Ĉi tie li verkis alian epokfaran libron, en kiu li pritraktas per romaneca formo la edukadon de junulo laŭ maniero natura kaj ideala. La verko titoliĝas "Emilo, aŭ pri Edukado" kaj baziĝas sur unu esenca fundamento: la homo estas esence bona, la socio lin koruptas. La ideala edukado, do, devus okazi en izolo, en kamparo, for de la socio, meze de la naturo, kun korpaj laboroj, simpla vivo, en kontakto nur kun la saĝa instruisto. Nur post alveno de matureco, je la 25-jara aĝo, la junulo devus transiri al la urbo por praktiki la civitanan vivon.
    
Tiel pensis la granda Rousseau. Ironie, li havis kvin filojn kaj ilin ĉiujn metis en orfejojn... Kiel mi diris, indas relegi kaj rekonsideri la ideojn de tiu influa filozofo, ne por simple konsenti kun ili, sed por fekundigo de niaj propraj ideoj.


--

Virtuala Brazila Esperanto-Movado